zondag 21 mei 2017

Collectie Nijmeegse kraakbeweging toegankelijk



Aankondiging tentoonstelling, ca 1985
Bron: Collectie Drukkerij
De Vrije Druk
Regionaal Archief Nijmegen
Wil je nog eens horen wat Radio Rataplan uitzond, vlak voordat de zender tijdens de Piersonaffaire uit de lucht werd gehaald? Wil je je verdiepen in de kraak van de bakkerij aan de Fransestraat of wil je onderzoeken hoe de Nijmeegse kraakbeweging ontstond? 

Dan kun je vanaf nu terecht in het Regionaal Archief Nijmegen aan de Mariënburg.

 De Piersonaffaire uit februari 1981 was het hoogtepunt van de Nijmeegse kraakbeweging, die in dit jaar van woningnood, economische crisis en massawerkloosheid erin slaagde de publieke opinie te mobiliseren tegen de bouw van een parkeergarage onder Plein 1944. En dat was heel bijzonder, want veel Nijmegenaren moesten weinig hebben van deze punkachtige types met hun leren jakjes en soldatenkistjes.

De barricades, met op de achtergrond
' De Eenhoorn', 1981
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
F 50413 
Al met al is de Piersonaffaire het verhaal van een verloren slag (de huizen waarom het ging werden gesloopt) en een gewonnen oorlog (de parkeergarage kwam er niet; er verrezen nieuwe woningwetwoningen). De affaire was echter lang niet het enige wapenfeit van de Nijmeegse kraakbeweging, die haar actieve periode tussen 1970 en 1987 kende.

Wat begon met incidentele kraakacties om vooral jonge mensen onderdak te bieden, groeide uit tot een sterke beweging die over een aantal bolwerken (kraakpanden als De Grote Broek, De Pontanus) beschikte, een – voorzover mogelijk in het anarchistische milieu – zekere organisatie kende. Ook verschenen van tijd tot tijd krakerskranten en was De Pontanus de thuisbasis van de geestverwante Radio Rataplan. Bovendien stond de kraakbeweging niet alleen. Vanuit de krachtige Nijmeegse studentenbeweging waren meer radicale actiegroepen ontstaan die zich richtten op kernenergie, feminisme of solidariteit met bevrijdingsbewegingen van Nicaragua tot Palestina.

Een weerslag van deze activiteiten is te vinden in het Regionaal Archief Nijmegen, waar de collectie Nijmeegse kraakbeweging vanaf heden toegankelijk is voor (oud-) krakers, onderzoekers en andere belangstellenden.

Krakers aan de Tweede Walstraat, 1975
Bron: Regionaal Archief Nijmegen F 54194
De collectie is tot stand gekomen, doordat enkele krakers en mensen uit hun directe omgeving die de beweging vanaf het begin van zulk historisch belang vonden dat ze affiches, krantjes, foto’s en andere documenten zijn gaan verzamelen. In chronologische volgorde waren dat Henny van Rooijen en Dick de Ruijter, die actief waren in de Unie van Studenten in Nijmegen (USN), die banden met de CPN had, en Jan-Frank Gerards, kraker van De Pontanus. De collecties van De Ruijter en Gerards vormen de basis van de in het Regionaal Archief Nijmegen opgenomen collectie Nijmeegse kraakbeweging. (Auteur: Rob Wolf)

dinsdag 9 mei 2017

Vluchtelingen: mini-expo in het archief

Nooit eerder waren er zo veel mensen op de vlucht voor oorlog, geweld en onderdrukking dan nu: ruim 65 miljoen. Met een sponsorloop in de Nacht van de Vluchteling op 17-18 juni en met Wereldvluchtelingendag op 20 juni wordt aandacht gevraagd voor dit probleem én actief bijgedragen aan de hulp aan vluchtelingen. Het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) biedt in tekst en beeld een beknopte blik op de connectie tussen vluchtelingen en Nijmegen.

Vluchtelingen van dichtbij: een gezin uit het overstroomde Land van
Maas en Waal wordt opgevangen in de Prins Hendrikkazerne, 1926.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
De mini-expositie laat zien dat Nijmegen een eeuw geleden al op grote schaal ontheemden opving: tijdens de Eerste Wereldoorlog boden de militaire kazernes onderdak aan honderden Belgen die hun land waren ontvlucht. Het ’51ste Canonvenster’ dat Rob Wolf in 2014 hierover samenstelde gaat in reprise. In een vitrine liggen registers met de namen van de vluchtelingen.

Vluchten voor geweld of onderdrukking, dat gebeurt niet alleen ver weg. Amper 75 jaar geleden moesten duizenden mensen in en om Nijmegen huis en haard verlaten vanwege het oorlogsgeweld. Sommigen van ons, onze ouders of grootouders hebben dat nog bewust meegemaakt.

Tot op de dag van vandaag vangen stad en omgeving vluchtelingen op in asielzoekerscentra en bieden we hen onderdak. En zetten diverse organisaties in de stad zich in om vluchtelingen elders te helpen.

Nieuwsgierig geworden? De mini-expositie staat tot half juni in de doorgang tussen het RAN en de openbare bibliotheek en is vrij toegankelijk.