maandag 10 oktober 2016

Affichecollectie Michiel van de Loo toegankelijk

Michiel van de Loo in 2005 (foto: Norbert Voskens).
Fotocollectie RAN, F9200
Op 22 februari  j.l. overleed de Nijmeegse kunstenaar en vredesactivist Michiel I.E.M. van de Loo. Hij was nog maar 64 jaar. Als beeldend kunstenaar vond hij zijn inspiratie zowel in de Nederlandse volkscultuur als in niet-westerse culturen van bijv. de Indianen en de Azteken.

Tijdens zijn leven gaf Michiel blijk van een grote maatschappelijke betrokkenheid, beginnend bij zijn naaste omgeving. Al sinds zijn jeugd voerde hij acties voor mensen die dat nodig hadden. In zijn huis aan de Ubbergseweg had hij onder de naam Studio 104 zijn werkplaats ingericht als expositieruimte, waar hij andere kunstenaars en actievoerders de gelegenheid bood om hun boodschap uit te dragen. 

Affiche van Michiel van de Loo voor het
behoud van de Ooijpolder, 1972. Affichecoll.
M.I.E.M. van de Loo, 1001.1
Michiels eigen engagement vertaalde zich onder meer in zijn inzet voor het behoud van de Ooijpolder, toen de gemeente Nijmegen plannen had om daar 17.000 woningen te bouwen. Michiel ontwierp zelf een aantal protestaffiches. Ook wilde hij mensen, met name kinderen, bewust maken van het  belang van vrede in de wereld. In het najaar van 2015 zette hij een Vredesfestival op in Nijmegen, waarbij hij een groot aantal affiches uit zijn collectie exposeerde. Zijn plan om dit in Kleef te herhalen heeft hij niet meer kunnen uitvoeren. Een aantal vrienden van Michiel is nu voornemens om de expositie van affiches  zoals hij die voor ogen had in 2017 alsnog in Kleef te laten plaatsvinden.

Mozaïek Madonna met Kind van Michiel van de Loo
(foto: Jan Eichelsheim). Fotocollectie RAN, DF 2972
Michiel van de Loo was wars van kaders. Hij ging bewust zijn eigen gang. Zo was hij ook geen regelmatige kerkbezoeker. Toch bevindt zijn belangrijkste kunstwerk zich in het portaal van de  Maria Geboortekerk aan de Berg en Dalseweg in Nijmegen. Het is een mozaïek van een levensgrote Madonna met Kind, gemaakt van stukjes glas die hij persoonlijk in Venetië heeft gekocht. Om het mozaïek te kunnen maken verdiepte hij zich grondig in de Byzantijnse kunst en ging hij naar Ravenna om de oudchristelijke mozaïektechniek te bestuderen. Michiel zei zelf over dit werk, dat hij rond 1996 voltooide: ‘Ik ga Maria zo maken dat de mensen wel van haar moeten houden’. 

Promotie affiche voor de Vereninging
Dienstweigeraars, ca. 1980. Affichecoll.
M.I.E.M. van de Loo, 1000.2651
Het Regionaal Archief had goede contacten met Michiel van de Loo. Bij leven had hij al een deel van zijn affichecollectie aan het archief beschikbaar gesteld om te laten scannen t.b.v. opname in de beeldbank. Na zijn overlijden heeft zijn familie de collectie affiches die betrekking hebben op Nijmegen en omstreken, of op acties waarbij Nijmegen sterk betrokken was, aan het archief geschonken. Het zal geen verwondering wekken dat het voornamelijk protest- en vredesaffiches betreft, die Michiel heeft verzameld en deels zelf heeft ontworpen. De affiches zijn beschreven door Jacqueline van Diejen. De collectie is te zien via de digitale studiezaal van het Regionaal Archief.

woensdag 5 oktober 2016

Een zomer vol boeken

Afgelopen zomer bracht weer een aardige stapel aan publicaties over Nijmegen en omgeving die werd opgenomen in de bibliotheek van het Regionaal Archief Nijmegen. Opvallend: de aanlevering van een relatief grote hoeveelheid digitale of gedigitaliseerde publicaties. En liefst twee boeken uit en over een regiogemeente waarover (helaas) zelden een boek verschijnt.

Het project Verhalenbank Nijmegen werd aangevuld met zeven transcripties van interviews met Nijmegenaren over hun herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Verschillende geïnterviewden maakten het oorlogsleed van akelig nabij mee. Ruim zeventig jaar na dato doen zij hun verhaal. De transcripties zijn gekoppeld aan de geluidsopnamen van de interviews.

Een veel geraadpleegde bron is Oud-Nijmegens kerken, kloosters, gasthuizen, stichtingen en openbare gebouwen (1909), geschreven door gemeentearchivaris H.D.J. van Schevichaven. Dit boek is door de Universiteitsbibliotheek van de Radboud Universiteit gedigitaliseerd. Wij hebben daar dankbaar gebruik van gemaakt: hun scans zijn ook in onze digitale studiezaal geplaatst en op trefwoord doorzoekbaar gemaakt.

Uit de gemeente Heumen bereiken ons slechts af en toe geschiedkundige publicaties, afgezien van het contactblad Heerlijkheid Malden dat drie keer per jaar uitkomt. Daarom was ik verheugd in één week tijd twee mooie publicaties te ontvangen uit de historierijke gemeente. In Het veer van Grave naar Nederasselt 1381 - 1929 doet René van Hoften uitgebreid uit de doeken wat er in de archieven is te vinden over onder andere de eigenaren van het veer en de perikelen waarin de gierpont verzeild raakte.

Kasteel Heumen. Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Marijne Magnée-Nentjes, Harrie Joosten en Tini Martens schreven Het verdwenen kasteel Heumen en zijn bewoners 1188 - 1880. Resten van een kleurrijk verleden. Het vondstenmateriaal uit een archeologische opgraving in 1980 werd recentelijk gereinigd en bestudeerd door het Erfgoedplatform Gemeente Heumen. Het onderzoek heeft een nieuw licht geworpen op de historie van het kasteel. Zo blijkt het eeuwen ouder te zijn dan tot nu toe werd aangenomen.

Erfgoedplatform Gemeente Heumen hoopt met deze twee boeken de aanzet te hebben gegeven tot meer publicaties over de lokale geschiedenis.

Andere, sinds eind juli binnengekomen publicaties:
Oudere publicaties:

zaterdag 1 oktober 2016

Grenzeloos geloof: stem op de Nijmeegse inzending bij de verkiezing van het Stuk van het Jaar

Oktober is de Maand van de Geschiedenis. De maand van 024 Geschiedenis: een weekend boordevol historische activiteiten, maar ook de maand van de verkiezing van de Stuk van het Jaar. Breng vanaf vandaag je stem uit op de Nijmeegse inzending. 

Ruim veertig archiefinstellingen nomineerden hun meest bijzondere stuk rondom het thema 'grenzen', het thema van de Maand van de Geschiedenis. Als archief Nijmegen kozen we voor een meertalige brochure uit de onlangs overgedragen archieven van de Heilig Land Stiching. Een stuk dat was ons betreft symbool staat voor grenzeloos geloof:  van de Roomse droom van een Heilig Land binnen de eigen landsgrenzen.


De katholieke emancipatie was begin twintigste eeuw op haar hoogtepunt. Nijmegen, de stad waar het katholicisme na eeuwen van een rol in marge bezig was aan een spectaculaire comeback, was  prominent in beeld als locatie voor het nieuwe centrum van katholiek Nederland.

Net buiten de stadsgrenzen van Nijmegen zou in de eerste decennia van de vorige eeuw een basiliek van megalomane proporties moeten verrijzen die zich zou kunnen meten met de Sacré Coeur in Parijs. Als locatie werd gekozen voor de Bakkersberg, die met het oog op de op te richten kerk alvast werd omgedoopt tot Sionsberg. De basiliek zou het kloppende hart moeten worden van het nieuwe centrum van het herboren katholicisme in Nederland: het ‘Nieuwe Jeruzalem’, met kerken, kloosters, monumenten, musea, een universiteit en wooncomplexen voor katholieken. Een Heilig Land in eigen land.

Het beginkapitaal, bijeengebracht met hulp van Paus Pius IX en de Nederlandse bisschoppen, werd ondergebracht in een speciale stichting: de Heilig Land Stichting. De archieven van deze stichting zijn onlangs overgebracht naar het Regionaal Archief Nijmegen. 

Door geldgebrek en verschillen van inzicht liepen de plannen voor een Nationale Basiliek uiteindelijk stuk. Wat rest in het archief zijn de grenzeloos ambitieuze plannen en meertalige brochures voor de ‘Nationale Basiliek van het Allerheiligste Hart van Jezus’. Een katholiek devotiepark gewijd aan het Beloofde Land kwam er wel. Museumpark Orientalis is nog steeds te bezoeken.

Eens met onze keuze? Vergeet dan vooral niet te stemmen!