woensdag 22 juni 2016

Liquidatie van de sociëteit De Goede Hoop

Tijdens mijn onderzoek naar de sociëteit Dat buigt breekt niet, stuitte ik toevallig op een ander type sociëteit, in Nijmegen misschien niet heel bekend, maar wel de moeite van een blog waard.

Op 3 mei 1786 liep het kantoor van notaris (en dichter) Lambert Stoppendaal Pieterszoon (1746-1815) in Nijmegen vol met zo’n veertig mannen en vrouwen, onder meer afkomstig uit de Achterhoek en Bonn. Hun aanwezigheid was juridisch vereist om een volmacht te verlenen aan Pieter Schaep Corneliszoon en Abraham van Doesburg, beurtschippers tussen Nijmegen en Dordrecht. De schippers konden daarmee de liquidatie van de in Dordrecht opgerichte sociëteit De Goede Hoop afwikkelen.

Een week later kreeg Stoppendaal weer veel bezoek, nu vooral Nijmegenaren. Zij machtigden op hun beurt de hiervoor genoemde beurtschipper Abraham van Doesburg de penningen te ontvangen van de Dordtenaren en uit te keren aan de rechthebbenden. Helaas worden er geen bedragen genoemd. Een van de deelnemers behoorde tot de bekende Nijmeegse schippersfamilie Keer.

Beide notariële akten vormen samen een voorbeeld van een overeenkomst tussen verschillende partijen betreffende lokaal personen- en vrachtverkeer – hier over water – die vooral in notariële en rechterlijke archieven zijn te vinden. Of het opvallend grote aantal vrouwen dat deelnam aan De Goede Hoop (de namen van de deelnemers zijn in de akten vermeld) ook bij andere sociëteiten voorkomt weet ik niet, maar zulke overeenkomsten roepen ook vragen op over de voorwaarden voor deelneming, de inleg en het rendement.

Een snelle blik in de betreffende literatuur leert dat er wel lokale onderzoeken naar beurtschippers zijn verricht, maar bovenlokale of zelfs landelijke publicaties over dergelijke sociëteiten zijn er nauwelijks. Veel archiefmateriaal, weinig publicaties, een interessant onderzoeksobject lijkt me – voor een ander.

Nu we het toch over Stoppendaal hebben, Peter Altena publiceerde in 1998 een mooie biografische schets over deze notaris-dichter in het Biografisch Woordenboek Gelderland.

Serendipitair vond ik wat aanvullende gegevens, namelijk dat de notaris-dichter in maart 1798 de anti-stadhouderverklaring ondertekende. Eerder, in 1792, was hij van zijn vrouw Maria Clara Siraut Destouche gescheiden ‘door verschillendheid van humeuren’, die regelmatig tot conflicten tussen de echtelieden leidden. Ja, dan kun je misschien beter uit elkaar gaan.

Pieter van Wissing

Bron: Regionaal Archief Nijmegen, archief notaris Lambert Stoppendaal, inv.nr 5, akten 18-19 (sociëteit); idem, Stadsbestuur Nijmegen 1196-1810, inv.74 (8 februari 1792, echtscheiding) en 4039 (verklaring van 27 maart 1798).

Geen opmerkingen: