donderdag 19 mei 2016

Een merkwaardig boek over een merkwaardige meneer

Bij veel oudere Nijmegenaren komen de tongen los zodra de naam ‘Hallo’ valt. Aan de zusters van Hallo in het kasteel van Hallo aan de Lindenberg hebben velen – vooral (vroegere) bewoners van de benedenstad – herinneringen. Wie Hallo was is bij veel minder mensen bekend. Pop-up boekontwerper Kees Moerbeek dook in de geschiedenis van het kasteel en haalde de bouwheer ervan uit zijn betrekkelijke anonimiteit. Hij schreef en verzorgde het bijzondere boek Die merkwaardige F.J. Hallo, dat in zeer beperkte oplage wordt uitgebracht. Een exemplaar is in het bezit van en in te zien in het Regionaal Archief Nijmegen.

Franciscus Johannes (‘Frans’) Hallo (1808-1879) is de naamgever van het protserige neogotische ‘kasteel’ dat hij zelf in 1858-1859 liet bouwen op de Lindenberg, naar eigen zeggen op een plek met een van de mooiste uitzichten die hij kende. Hij noemde het verblijf ‘Bat-Ouwe-Zate’. Hoe kwam deze geboren Amsterdammer aan zo veel geld voor de bouw van een kasteel?

Gas en erfenissen
In de Nijmeegse literatuur wordt Hallo steevast een gasmagnaat genoemd die zijn geld zou hebben verdienend met de verkoop van Hallo-gas. In werkelijkheid liep Hallo’s gashandel helemaal niet goed en ging deze al in 1847 op de fles. Nee, een veel lucratievere business was het opkopen van vermeende rechten op erfenissen. Hiermee verdiende Hallo de kapitalen die het hem mogelijk maakten zijn stadskasteel met 85 kamers, vele uitkijktorens, een oranjerie en een klokkentoren van negen verdiepingen te bouwen.

Het gezin Hallo in de tuin van hun kasteel.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Half jaar
Na amper een half jaar Bat-Ouwe-Zate met zijn gezin te hebben bewoond vertrok Hallo alweer uit Nijmegen. Hij zou het kasteel pas in 1871 verkopen. Na als pensionaat en klooster van de Zusters Auxiliatricen van de Zielen van het Vagevuur te hebben gediend werd het kasteel in 1954 afgebroken.

Plaatjesboek
In zijn boek beschrijft Kees Moerbeek vooral de periode die Hallo in Nijmegen doorbracht met de bouw en bewoning van zijn kasteel, maar gaat hij ook in op Hallo’s stormachtige leven daarvoor en daarna. Het verhaal wordt ondersteund door tientallen afgebeelde krantenartikelen en afbeeldingen die als losse verzamelplaatjes in een plaatjesboek lijken te zijn geplakt. Wat het boek nog bijzonderder maakt: het bevat zeer gedetailleerde aanzichten en vogelvluchttekeningen in kleur van het kasteel van Hallo. Kees Moerbeek maakte die aan de hand van bronnen uit ons archief, waaronder oude foto’s uit de beeldbank.

Geen opmerkingen: