vrijdag 15 april 2016

Ooggetuigenverslagen uit de Tweede Wereldoorlog in de bibliotheek en in het archief

‘Waarom schrijf je me niet – Post uit de vergetelheid’ is een rondreizende tentoonstelling waarin verhalen over de vervolging en vernietiging tijdens de Tweede Wereldoorlog worden verteld aan de hand van geschreven brieven, dagboekfragmenten en foto’s. Komende maandag (18 april) strijkt de expositie neer in de Openbare Bibliotheek aan het Mariënburg.

Journalist en programmamaker Ad van Liempt opent de tentoonstelling maandagavond met een lezing over de Tweede Wereldoorlog en over poststukken die soms het laatste tastbare bewijs zijn van het leven van iemand uit het verzet, een Joods kind, slachtoffers van de gruwelijkheden van de nazi’s.

Als Regionaal Archief Nijmegen en ‘buur’ van de Openbare Bibliotheek raden wij een bezoek aan de tentoonstelling en lezing van harte aan. Wie zoekt in onze archieven, en dan met name in de collectie Tweede Wereldoorlog, zal ook verschillende voorbeelden van ‘vergeten post’ uit de Tweede Wereldoorlog aantreffen. Het bekendst is wellicht de verzameling briefkaarten die de Joodse vrouw Kitty de Wijze in 1942 schreef terwijl ze op transport was gesteld naar vernietigingskamp  Auschwitz. De kaarten die ze uit de trein gooide bereikten wonderwel de geadresseerden en vonden uiteindelijk hun weg naar het archief. Nu en dan laten we enkele ervan zien tijdens rondleidingen. Op dit moment zijn (reproducties van) de kaarten te zien in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis, als onderdeel van de expositie Joods Nijmegen in woord en beeld, vluchtelingen toen en nu.

Deel van een brief van Dora Heijnen over
het bombardement van 22 februari 1944
Maar we hebben meer. Bijvoorbeeld de brieven die Dora Heijnen in 1944 en 1945 vanuit Nijmegen naar haar familie in Rotterdam stuurde, met verslagen van het bombardement op Nijmegen en de bevrijding van de stad een half jaar later. Of een drietal Engelstalige brieven die Canadese militairen, in 1945 gelegerd in deze omgeving, van het thuisfront ontvingen. Zij belichten de oorlog van de zijde van de familie die, ver van hun naasten in de oorlog, evenzeer moeilijke tijden moesten doorstaan.

Vertederend is ook de tekst op een doorslag van een briefje dat een verliefd meisje schreef aan een geallieerde soldaat die verder Duitsland in trok. In fonetisch Engels verwoordde ze hoe ze zich voelde:

‘Lieve Bill, kom kwik bek uit schuime.
(…) Efridee automobiel langs streeft me denk Bill (…) you is the looliest Boi in woreld. Aai loof you. Kom kwik bek uit schuime. (Germany) Schuimen no koet Kurrels no koet allen slets. (…) Aai lykt to merrie you soen. Wen I denk an you aai plandi kraayen moeten. Aai stik soms from kraaien…’

Getekend, ‘You Kurrel’.

De tentoonstelling in de Openbare bibliotheek kan tot 30 mei worden bezocht, de genoemde stukken in het Regionaal Archief Nijmegen zijn (tenzij ze te kwetsbaar zijn voor raadpleging) op aanvraag te bekijken.

Geen opmerkingen: