vrijdag 4 maart 2016

'Ik ga mij zo aanstonds verdrinken in de vijver van Zonsbeek'. Over een prachtig tekeningen-album en een droevige geschiedenis

Enigszins geschokt ben ik wel. Van het Historisch Centrum Overijssel (HCO) kreeg het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) onlangs een prachtig album met tekeningen van de hand van Frederik Hendrik Ampt. Bij het beschrijven van het album voor de opname in onze collectie verdiepte ik me in het leven van de man. Geboren uit bekende Nijmeegse ouders. Gelieerd aan de families Guyot en Van Schevichaven. Een heerlijke jeugd op de Uijlenput. Een innige band met een schrijvende zus die enige landelijk bekendheid heeft door haar stellingname over de slavernij. Militair, zoals andere protestantse Nijmegenaren. Een niet onverdienstelijk tekenaar. En dan tot slot, zo bleek mij vandaag, een tragische dood.


Uilenput Nijmegen 1864, aquarel in het Album Ampt
Frederik Hendrik Ampt is op 11 december 1834 geboren als tweede kind van Frederik Hendrik Ampt en Everdina Snoeck. Zijn vader en moeder hadden in het jaar daarvoor net het landgoed De Uilenput bij Berg en Dal geërfd uit de nalatenschap van Everdina's moeder. Frederik Hendrik Sr had als marineofficier in 1813 zijn sporen verdiend in de bevrjiding van Nederlanden van de Fransen. In 1837, bijna drie jaar na de geboorte van zijn zoon, overleed hij tijdens een topografische expedititie in Indië.  Zijn vrouw en kinderen hadden een huis in de stad Nijmegen en brachten de zomers buiten de stad door op het landgoed van hun moeder.

 Frederik Hendrik Jr en zijn oudere zus Anna keken met warmte op hun jeugd op Uilenput terug. Zuster Anna ging na haar huwelijk in 1854 met haar man op het landgoed wonen. Toen zij in 1863 met haar gezin de Uilenput verliet, blikte zij vol dierbare herinneringen terug in een gedicht 'Afscheidsgroet aan de Uylenput'. Een jaar later legde haar broer het landhuis met de tuin vast op een aquarel, zo blijkt uit het album. Voor zover ik kan nagaan is het tot nu toe de oudste afbeelding van landhuis de Uilenput.

In 1853 ging Frederik Hendrik Jr naar de KMA in Breda en doorliep tot zijn pensionering een militaire carriere. Zijn album bevat tekeningen van de plaatsen waar hij als militair gelegerd was en natuurlijk van Nijmegen en omgeving. In 1904 schonk hij al tekeningen aan de stad Nijmegen. Het aardige van het album is dat het laat zien dat Frederik Hendrik tekeningen in meervoud heeft gemaakt, want veel tekeningen komen overeen met de in 1904 geschonken tekeningen. Bijna identiek, want vaak dezelfde gebouwen, maar met net even een andere 'stoffering'. Zo is van de tekening van de Uilenput nog een prent bekend, maar dan met een paard en wagen links op de weg en met een vrouw in plaats van een man in de tuinpoort.

Na zijn pensionering ging Fredrik Hendrik met zijn vrouw Catharina Guyot in Renkum wonen. Zijn vrouw overleed in 1901. Uit de dagboeken die wij van hem al in onze collectie hebben, blijkt dat Frederik Hendrik het moeilijk heeft gekregen. Geplaagd door een zwaar godsdienstig gemoed en door hoge hypotheekschulden vinden we een laatste briefje in zijn dagboek. Het wordt hem te veel en letterlijk lezen wij 'Ik ga mij zo aanstonds verdrinken in den vijver van Zonsbeek'. Twee weken later doen agenten aangifte bij de ambtenaar van de Burgerlijke Stand in Arnhem; 'dat op [vrijdag 27 september 1912] des namiddags om half een ure uit den grooten vijver van Sonsbeek[...] is opgehaald het lijk van Frederik Hendrik Ampt'. Je wordt niet altijd vrolijk van archiefonderzoek.

De tekeningen in het album van Nijmegen en omgeving en de in 1904 geschonken tekeningen zijn gescand en in de beeldbank van het RAN te raadplegen door te zoeken op Ampt

Geen opmerkingen: