donderdag 17 september 2015

De Sonobox©

Het doornemen van een nog niet geschoond archief is als het uitpakken van presentjes op sintnicolaasavond. Elke doos herbergt een verrassing. Doorgaans verflauwt de aandacht voor deze verrassing snel, waarna met gretigheid een volgende doos geopend wordt. Maar soms tref ik iets wonderlijk genoeg om me tot mijn buurman te wenden met de woorden ‘wat ik nu toch vind’. Zonder zijn werkzaamheden te onderbreken humt hij dan even om aan te geven dat hij geïnteresseerd luistert.

Foto: Renier van de Giessen
Gistermiddag ontdekte ik in een foedraal een Sonobox©; een zwart doosje met een startknop, een pauzeknop en een volumeregelaar. Niet alleen ik stond versteld van dit uiterst eenvoudig vormgegeven apparaat, ook al mijn collega’s verbaasden zich erover. Dat het een vernuftig machientje was, een toonbeeld van geslaagd design, daarover waren we het snel eens. Maar wat konden wij ermee? De Beeld en Geluidwiki leerde mijn buurman dat het ‘een aparte afspeeleenheid’ was, ‘ter grootte van een gebalde vuist’, waarmee audiofragmenten in encyclopedieën konden worden afgespeeld. Inderdaad vond ik, in hetzelfde archief, een handleiding en vier dikke banden uit de Decenniumreeks van de Grote Oosthoek.

Hulpvaardig als altijd kwamen onze collega’s van dienstverlening met batterijen naar boven gesneld, zodat we met eigen ogen het wonder van een Sonobox© in werking konden aanschouwen. In de banden van de Grote Oosthoek waren plastic bladen opgenomen waarop de audiofragmenten waren geperst. We plaatsten de Sonobox© hierop en zetten hem aan. Het geluid was niet optimaal, maar toch goed genoeg om kleine reportages te horen die verdieping boden bij de onderwerpen die in de ‘sonoboeken’ aangesneden werden. Ademloos luisterden we naar wat de Sonobox© ons te melden had over het proces van Neurenberg, over drugs en over Surinamers.

Foto: Renier van de Giessen
Maar wat konden wij ermee? De Sonobox© is nooit doorgebroken en heeft buiten de Decenniumreeks in Nederland nooit enige toepassing gekend. Het is daarom zeer de vraag of er ooit enig Nijmeegs archiefmateriaal opduikt dat enkel met de Sonobox© ontsloten kan worden. Voordat hij weer wordt opgeborgen om een stille en onzekere toekomst tegemoet te gaan, zal hij nog eenmaal spreken. In de nacht van 24 op 25 oktober, tijdens de 24 uur van de Nijmeegse geschiedenis, zal hij in de studiezaal van het Regionaal Archief lemma’s voorlezen uit de Grote Oosthoek voor wie luisteren wil.

De demonstratie van de Sonobox© is komen te vervallen. In plaats daarvan zal op zaterdagmiddag tussen 13.00 en 16.30 in het Regionaal Archief Nijmegen een boekenmarkt worden georganiseerd. Komt allen!

Tekst: Andreas Caspers

zondag 6 september 2015

Het Regionaal Archief Nijmegen in 3D

Het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) is flink op weg met het digitaliseren van haar gegevens. De beeldbank bevat tienduizenden foto's van stad en streek en je kunt verschillende films uit de collectie van Nijmegen Blijft in Beeld bekijken, zomaar vanuit de luie stoel. De belangrijkste kranten en adresboeken zijn in te zien en te doorzoeken, de bibliotheekcatalogus staat online en bovendien ook onze archiefinventarissen. Naar het archief hoef je haast 'alleen nog maar' om de boeken en originele stukken daadwerkelijk in te zien. Hoe lang het nog gaat duren voordat je ook dáárvoor niet meer de deur uit hoeft...?

Het RAN laat incidenteel boeken en archiefstukken scannen om ze integraal zichtbaar te maken, zoals dat is gebeurd met bijvoorbeeld de gedrukte uitgave van de Rekeningen der stad Nijmegen en met middeleeuwse charters. Ook zijn de bevolkingsregisters uit de tweede helft van de negentiende eeuw gescand en door vrijwilligers van het project VeleHanden geïndexeerd, zodat de belangrijkste gegevens hieruit gemakkelijker te vinden zijn.

Het archief aan het Mariënburg op Google Earth. De foto's zijn gemaakt
omstreeks 12 juni
Met de huidige mogelijkheden lijkt het nog onbegonnen werk om al onze archiefstukken, boeken en kranten door de scanner te halen. Maar wat niet is kan nog komen, digitale ontwikkelingen gaan immers razendsnel. Zo ontdekte ik deze zondagavond als fervent 'Google Earthavonturier' dat het archief zélf nu al driedimensionaal is vastgelegd, net als bijna heel Nijmegen trouwens. De stad voegt zich hiermee in het rijtje van New York, Tokyo, Parijs en Amsterdam - om maar enkele andere wereldsteden te noemen.