zaterdag 8 augustus 2015

150 jaar stad aan het spoor (1)

Het Regionaal Archief Nijmegen kent onder zijn medewerkers een aantal treinfanaten. De een speelt graag met modeltreinen, de ander is machinist (lees: in een computertreinspel) en weer een ander speurt naar spoorwegarchitectuur. De opening van de eerste spoorlijn van Nijmegen, vandaag precies 150 jaar geleden, kunnen we dan ook niet ongemerkt voorbij laten gaan.

150 jaar spoorwegen…? Ik herinner me dat er in 1989, toch al 26 jaar geleden, in Utrecht een hele manifestatie was rondom 150 jaar spoor. Daar ging ik met mijn treingekke neef naar toe. Nu pas is Nijmegen aan deze viering toe, al wordt die slechts in kleine kring gevierd.

Nijmegen was inderdaad laat met een spoorwegverbinding. Twintig jaar later dan Arnhem, bijvoorbeeld. Toch was dit allerminst te wijten aan onwil vanuit Nijmegen. De eerste verzoeken om de stad op het spoorwegnet aan te sluiten, gericht aan de minister van Binnenlandse Zaken, dateren al van 1843. Het was Den Haag dat geen krimp gaf, onder andere vanwege de strategische ligging van de vesting Nijmegen aan de grens van het Koninkrijk. Ook zouden twee brede rivieren moeten worden overbrugd om de stad op het tot dan toe aangelegde Nederlandse spoorwegnet aan te sluiten. Veel te kostbaar!

Nijmeegs initiatief
Na een kleine twintig jaar zeuren besloten enkele vooraanstaande Nijmegenaren (die zich verenigden in de Nijmeegsche Spoorweg-Maatschappij) dan maar zelf een spoorlijn aan te leggen… naar Kleef. De exploitatie kwam in handen van de Rheinische Eisenbahn Gesellschaft, die al rails had getrokken tussen Keulen en Kleef. Op 8 augustus 1865 vond de feestelijke opening van de bijna 30 km lange lijn Nijmegen-Kleef plaats, nog geen jaar na de start van de aanleg.

De Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant deed de volgende dag beeldend verslag van het openingsfeest: ‘De dag van gisteren was voor onze stad een ware feestdag, gevierd met een geestdrift, als nimmer te voren. (…) Onder het voortdurend uitbrengen van allerlei toasten duurde het feest tot in den morgen, en liep dit zonder eenige de minste stoornis af.’

In 1965 stonden de gemeentebesturen van Kleef en Nijmegen uitgebreid stil bij het 100-jarig bestaan van de spoorlijn tussen beide steden. Hoewel er sinds 1991 geen treinen meer rijden, is een kleine herdenking op zijn plaats. De Partij van de Arbeid in de gemeenten Nijmegen en Berg en Dal houden er vandaag een.

Komende week volgen nog enkele artikelen over Nijmegens eerste spoorlijn.

Geen opmerkingen: