woensdag 1 april 2015

De Plooierijen in een roman

Het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) verzamelt publicaties over alles wat maar met Nijmegen en omgeving te maken heeft: stads-, dorps- en wijkgeschiedenissen, historische gebeurtenissen, familiestambomen, biografieën, dagboeken… Meestal zijn het publicaties over het verleden, soms ook eigentijdse beschouwingen met toekomstige historische waarde die een plaats krijgen in de archiefbibliotheek. Een overzicht van onze recente aanwinsten, met deze keer extra aandacht voor een boek over een roerige periode in de Nijmeegse geschiedenis.

Afgelopen zondag week verscheen Oproer tussen Maas en Waal van Anna Simon. Een historische roman, gebaseerd op onder meer ons archiefmateriaal, over de zogenoemde plooierijen in het begin van de achttiende eeuw. Plooierijen, hoe zat dat ook alweer? Verschillende oud-regenten, die in 1675 door stadhouder Willem III waren afgezet omdat ze hem bij de inval van de Fransen drie jaar eerder niet voldoende hadden gesteund, zagen in 1702 de kans schoon om het corrupte zittende stadsbestuur – de ‘Oude Plooi’, allen getrouwen van Willem III – af te zetten. De ‘Nieuwe plooi’ had daarbij de steun van de gemeenslieden (een college dat het stadsbestuur controleerde) en een deel van de bevolking. Een en ander ging niet zonder slag of stoot: er braken onlusten uit en uiteindelijk zouden in 1705 letterlijk enkele koppen rollen. De onrust sloeg over naar andere steden in en buiten Gelderland.

Oproer tussen Maas en Waal beziet de gebeurtenissen in de periode 1702-1703 vanuit diverse perspectieven, voornamelijk vanuit dat van de jonge binnenschipper Willem Vonk, die zich opwerpt als een van de aanvoerders van de Nieuwe Plooi. Al is het natuurlijk enigszins geromantiseerd, de roman blijft dicht bij het werkelijk gebeurde. Zo hebben alle in het verhaal genoemde personen in werkelijkheid bestaan en een rol gehad tijdens de plooierijen. De auteur vult het chronologisch verlopende verhaal her en der aan met objectieve beschouwingen over de historische context en met de tekstfragmenten uit bewaard gebleven archiefstukken, zoals Nijmeegse raadssignaten en notulen van de Gelderse Landdag. Al met al geeft Oproer tussen Maas en Waal een duidelijk beeld van de spanningen die in deze tijd leefden onder de bestuurders, gildelieden en andere inwoners van Nijmegen. Ons als lezers staat de komende jaren nog meer te wachten, want zoals gezegd beslaat dit boek slechts het eerste jaar van de plooierijen. Nog twee boeken te gaan?

Op deze website over de Nijmeegse plooierijen schrijft Anna Simon meer over de totstandkoming van haar boek. Daar zijn onder andere foto’s van de door haar gebruikte brondocumenten te vinden, waaronder die uit ons archief.

Naast Oproer tussen Maas en Waal heeft het RAN de afgelopen maand nog de volgende publicaties die verworven:

1 opmerking:

Anna Simon zei

Bedankt! Ook voor de gastvrijheid bij mijn speurtocht in het Regionaal Archief Nijmegen in de afgelopen jaren.

Vrijdag 17 april geef ik een lezing over de Plooierijen en dit boek, bij boekhandel Roelants in Nijmegen. Met borrel. 17:30u. Gratis. Iedereen is welkom.
Meer informatie: http://www.nijmeegseplooierijen.org/nieuws