woensdag 28 mei 2014

Nijmegen in Beweging 1874-1935

Vandaag is de afsluiting van een erg leuk project voor de 4HAVO- en 4VWO-klassen van het Canisius College. "Nijmegen in Beweging" ging niet over de vierdaagse of hardlopen maar over de groei van de stad in de periode 1874-1935. Groepjes leerlingen moeten de resultaten van hun onderzoek naar een plein of park in de negentiende-eeuwse stadsuitbreiding presenteren. Gisteren hebben ze daarvoor veldonderzoek gedaan in het Regionaal Archief Nijmegen met gebruikmaking van originele archiefstukken die ze door ons aangereikt kregen maar die door sommige leerlingen ook zelf gevonden een aangevraagd werden. Maandag hadden de ongeveer 100 leerlingen eerst een introductie over het archief gekregen en aan de hand van bronnen een korte geschiedenis van de uitleg van de stad na de Vestingwet van 1874. Onderstaande presentatie van collega Wouter Daemen geeft een indruk van wat ze te horen kregen.



Na de presentatie moesten de leerlingen hoofd- en deelvragen formuleren en via de digitale hulpmiddelen alvast (voor)onderzoek doen. De Digitale Studiezaal, de kennisbank van het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis maar uiteraard ook Noviomagus en Wikipedia konden al op veel (maar lang niet alle) vragen antwoord geven. Bij het helpen merkte ik weer eens de rijkdom aan informatie die de Historische Atlas biedt. Met oude kaarten, moderne reconstructiekaarten en gekoppelde informatie zoals het monumentenregister en bouwvergunningen is dit een ongekende bron voor onderzoek naar de geschiedenis van Nijmegen. Beter kun je bijna niet in beeld krijgen hoe de stad is veranderd en verwijzingen krijgen voor meer informatie. Bij de voorbereiding lukte het helaas niet om een filmpje van kaarten in de Historische Atlas (een opname van mijn scherm) in de prezi te verwerken maar in dit blog kan ik wel een eerste voorbeeld opnemen. In het filmpje zie je de groei van de stadsmuren en vestingwerken van de middeleeuwen tot in de negentiende eeuw.

  Unable to display content. Adobe Flash is required.
We gaan zeker kijken of er nog betere middelen beschikbaar zijn dan deze screencast om meer van de inhoud van de Historische Atlas te laten zien. 

donderdag 8 mei 2014

Gezocht: filmbeelden ‘Duitse kant’ Tweede Wereldoorlog


Masterstudent Actuele Geschiedenis Pieter Roos loopt een gecombineerde stage bij Stichting Nijmegen Blijft in Beeld en het Regionaal Archief Nijmegen. Hij is op zoek naar beeldmateriaal uit en over de Tweede Wereldoorlog en richt zich in het bijzonder op materiaal vanuit het perspectief van de Duitse bezetter. In deze gastbijdrage doet hij verslag van zijn zoektocht en doet hij een oproep voor meer materiaal.

De geschiedenis van Nijmegen en omstreken wordt door Stichting Nijmegen Blijft in Beeld in leven gehouden door het verzamelen, digitaliseren én vertonen van filmbeelden. Al dertig jaar zet deze stichting zich met veel enthousiasme in om dit doel te realiseren. Dit kan echter niet zonder het op regelmatige basis verwerven van nieuwe filmbeelden.Naast het gegeven dat deze beelden waardevol zijn voor een breed publiek dat geïnteresseerd is in de geschiedenis van Nijmegen en omstreken, betekenen filmbeelden ook voor historici en andere wetenschappers en onderzoekers die zich op een of andere manier bezighouden met het verleden een interessante bron voor onderzoek. Daarom dat ondergetekende, masterstudent aan de Radboud Universiteit Nijmegen, zich voor een onderzoeksstage heeft toegelegd op het opsporen en beschrijven van nieuwe filmbeelden voor Nijmegen Blijft in Beeld.

De zoektocht richt zich op filmbeelden uit de periode 1939-1946, omdat de Tweede Wereldoorlog voor deze regio, zeker in dit jaar (2014) een belangrijke historische gebeurtenis is. Specifieker gaat het om filmbeelden over de, laat ik het zo maar noemen, de ‘Duitse’ kant van de oorlog. Dit houdt enerzijds in beelden uit de Duitse grensgebieden van Nijmegen, zoals Kleve, Goch en bijvoorbeeld Kranenburg, en anderzijds beelden over of van bijvoorbeeld het Duitse leger, de NSB of de behandeling van collaborateurs na de oorlog. De aandacht voor deze aspecten van de oorlog is gezien recent historisch onderzoek zeer relevant.

Ik ben mij er terdege van bewust dat dit onderwerp gevoelig kan liggen. De (bijna) jaarlijkse discussie over het wel of niet herdenken van Duitse oorlogsslachtoffers is van deze spanning een goed voorbeeld. Echter, het is voor een beter begrip van de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog van groot belang dat alle kanten van het verhaal kunnen worden bestudeerd, en daar zijn dergelijke filmbeelden ook voor nodig. Behalve dat deze beelden een wetenschappelijk doel dienen, is het ook voor Nijmegen Blijft in Beeld van groot belang. Met meer beelden kunnen zij doorgaan met hun bijzondere filmvoorstellingen in De Vereeninging of op locatie en kunnen zij hun grote particuliere collectie nog verder uitbreiden. Zij geven actuele en nieuwe betekenis aan geschiedenis.
 
Tot slot is het goed om extra te benadrukken dat het in eerste instantie gaat om het beschrijven van de filmbeelden en niet om het verkrijgen van de filmbeelden voor Nijmegen Blijft in Beeld. Dit is voor de toekomst wel een mogelijkheid. Mocht u in het bezit zijn van beelden over bijvoorbeeld het Duitse leger, de NSB , beelden uit de Duitse gebieden rond Nijmegen, of kent u mensen die dergelijke filmbeelden hebben, neemt u dan contact op met:

Pieter Roos
Masterstudent Radboud Universiteit Nijmegen