vrijdag 28 februari 2014

Geen spijkers in hunne kop...

Op vrijdag 13 december 1968 vergeet de chauffeur van een vrachtwagen zijn laadbak vast te zetten na het lossen van bieten aan de Waalkade. Hij rijdt de Voerweg op, de bak komt omhoog, klapt tegen het voetgangersviaduct en beschadigt dit dusdanig dat de hoofdoverspanning gesloopt moet worden.

En dan begint het. Past de brug in zijn huidige vorm eigenlijk wel bij de plannen voor een verbreding van de Voerweg? Zou het niet beter zijn de restanten van de brug te slopen en een hele nieuwe te bouwen en daar dan de monumentale toegangspoort in te verwerken? Of moeten er twéé bruggen komen, een gerestaureerde oude en een moderne nieuwe? Enfin, het ene idee buitelt over het andere en al met al is er zeven jaar later nog steeds geen brug.

Tot carnavalsvereniging De Blauwe Schuit het heft in eigen hand neemt en in het carnavalsweekend van 1976, in de nacht van zondag 29 februari, een noodbrug laat plaatsen. 






Secretarie, Openbare Gezondheid, inv.nr. 3209




Na de carnaval, op woensdag 3 maart stuurt het bestuur de gemeente een brief waarin het toestemming vraagt om de brug te laten liggen en aanbiedt die op eigen kosten te verwijderen zodra de gemeente dat wil. 


Secretarie, Openbare Gezondheid, inv.nr. 3209

Het college is onder de indruk van de actie, waardeert die zeer en schrijft een conceptbrief in carnavaleske stijl (de leuze 'zak es lekker door' is niet van toepassing en de bouwers hebben geen 'spijkers in hunne kop' gehad) en met de nodige zelfspot (de gemeentelijke plannen zijn 'naast de lijster in de la' blijven liggen), maar besluit die uiteindelijk toch niet te versturen, omdat de carnaval voorbij is en een vergunning nou eenmaal een formele zaak is. Maar ook die formele brief eindigt met complimenten voor 'deze unieke en in brede kringen van de Nijmeegse bevolking aangeslagen carnavalsstunt'.

De foto’s van de noodbrug bevinden zich in het archief van Publieke Werken en Volkshuisvesting (PW&V) dat momenteel bewerkt wordt en om die reden nog niet via de Digitale Studiezaal toegankelijk is. Scans van de foto’s zullen te zijner tijd opgenomen worden in de Beeldbank van het Regionaal Archief als aanvulling op de foto’s van het ongeluk en de noodbrug die er al in zitten. 

Het PW&V-dossier waar de foto’s deel van uit maken is minder volledig dan het dossier over deze zaak in het archief van de Secretarie van de Gemeente Nijmegen, 1946-1984 (rubriek Openbare Gezondheid, inv.nr. 3209). Daarin is ook te vinden dat de nieuwe voetgangersbrug op dinsdag 22 februari 1977 – het was weer carnaval – om 10.30 uur geopend werd, waarna de genodigden om 11.11 uur bij de Blauwe Steen een glas bier aangeboden kregen.

woensdag 26 februari 2014

26 februari 2014, 70 jaar geleden dat Nijmegen de slachtoffers van het bombardement begroef

Begrafenis van de slachtoffers van het
bombardement op 26 februari 1944.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Die stumme Frage: Warum?

70 jaar geleden begroef Nijmegen collectief de slachtoffers van het bombardement. Hoe vaak zal toen de vraag WAAROM? gesteld zijn?

Gedicht Nimwegen
Op dit moment is in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis de tentoonstelling BOMMEN OP BURGERS te zien. Deze expositie staat ook stil bij de begrafenis op 26 februari 1944. Bij de opening van de expositie, op 20 februari 2014, droeg mw. Maria Diedenhofen, overlevende van al het krijgsgeweld in Kleef, het gedicht "Nimwegen" voor dat hier integraal wordt weergegeven.

 Nimwegen*

- Klage über die Zerstörung einer Stadt –

In den Tüchern dunkler Erinnerung
sammelt sich die Trauer der Stadt,
hängt sich in die Höhlen der Fenster,
in die leeren Nischen der Nacht.
Am helllichten Tag versank die Bekrönte,
die Königin hoch über den Ufern der Waal,
erstarb in tosender Sturzflut aus Feuer und Rauch.

Niemand an jenem Februartag
ahnte das nahende Todesverhängnis.

Kinder spielten friedlich im Hof,
lernten eifrig das ABC.
Am Bahnhof die Züge nahmen Reisende auf,
ein Kommen und Gehen in geregeltem Lauf.
Im Kaufhaus lockt’ schon die Frühjahrsmode,
Kunden lächeln entspannt ihrem Spiegelbild zu.

Bis mit einem Schlag das Leben erstarrte,
die Stadt in platzenden Wunden zerbarst.
Schlag um Schlag,
Trichter um Trichter,
Leben um Leben.
Der Traum von Schonung in Trümmern ertrank.

Niemand begriff,
keiner vestand.
Immer noch fassungslos
brennt in glimmenden Lettern
die stumme Frage: Warum?


* Zum Luftangriff auf Nimwegen am 22. Februar 1944.

maandag 17 februari 2014

Aandacht voor herdenking bombardement op Nijmegen

In 2014 is het 70 jaar geleden dat Nijmegen door een Amerikaans bombardement in het hart werd geraakt. Geen andere Nederlandse stad van vergelijkbare omvang heeft tijdens de oorlog zo’n zwaar bombardement te verduren gehad. Bijna 800 mensen lieten op dinsdag 22 februari 1944 het leven. Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis en Regionaal Archief Nijmegen staan stil bij de herdenking van deze dramatische gebeurtenis.

De tentoonstelling Bommen op Burgers in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis staat vooral in het teken van het Amerikaanse bombardement op Nijmegen, maar  kijkt ook over de landsgrenzen: met een compilatie van teksten, foto’s en bewegende beelden staat zij bijvoorbeeld stil bij de bombardementen die Kleef vrijwel totaal verwoestten.. De tentoonstelling is te zien vanaf 21 februari in de Mariënburgkapel. Toegang is gratis.

De verwoeste Pauwelstraat op de kruising met de Molenstraat links en de Broerstraat rechts.











In de hal van De Bibliotheek De Mariënburg is een kleine presentatie van beeldmateriaal te zien. Door foto’s van nu naast historische beelden uit de collectie van het Regionaal Archief Nijemgen te plaatsen wordt het mogelijk de situatie van nu met de immense verwoestingen van zeventig jaar geleden te vergelijken. Bekijk meer vergelijkende foto's van toen en nu op de Flickr pagina van het archief.

Aansluitend op de officiële herdenkingsplechtigheid is er op zaterdag 22 februari van 14.00 uur tot 15.30 uur een gratis junioractiviteit voor kinderen (van 8 t/m 14 jaar) en hun ouders. Bekijk aangrijpende originele documenten in het Regionaal Archief Nijmegen, krijg uitleg bij de expo in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis en loop met Stadswandeling Nijmegen langs plekken in de binnenstad die herinneren aan het bombardement. Het aangrijpende verhaal van de zesjarige Hans van Dreven - een van de meer dan honderd kinderen die slachtoffer werden van het bombardement - staat centraal. Meld je snel aan via info@huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl of kijk op www.hvng.nl.

De Augustijnenstraat met in de verte de Bloemerstraat.

donderdag 13 februari 2014

Veertien liefdesbrieven, drie doden en twee boeken

"...eijgenhandig met mijn bloed ondergeschreven
en mein aangeboren signet voorgedrukt..."
Vorig jaar verscheen al de historische roman Vonk van Steffie van den Oord en gisteren was in De Gelderlander te lezen dat ook historicus Guus Pikkemaat een boek heeft geschreven over een bijzonder procesdossier in het Oud Rechterlijk Archief Nijmegen.

Er zullen ook niet veel dossiers zijn waarin veertien liefdesbrieven als bewijsstukken dienen. Het is een klassiek liefdesdrama uit 1712 met de minnaar, een ingekwartierde militair, en de overspelige vrouw als verdachten voor de moord op de echtgenoot. Het vonnis: luitenant Beer werd "...levendig geradbraakt" en Anna Maria Vonck eindigde aan de wurgpaal.

Hierboven de met zijn bloed ondertekende verklaring van Beer waarin hij Anna Maria tot zijn vrouw en erfgename benoemt. Veel interessanter – zeker nu met Valentijnsdag - zijn de veertien liefdesbrieven waarvan de originelen zijn bewaard maar voor het proces ook beter leesbare kopieën zijn gemaakt. Een brief heb ik als voorbeeld gekozen vanwege de openingszin aan de Hart allerliefste Mikgelief:

Afschrift (kopie) van
liefdesbrief (processtuk 3)
Ik wensche u nog duizend maal goede nagt, en dat gij 
wel mogt slapen, mijn slapen is niet dan schrijien en 
jammeren, dat ik denke, ik moet haast gek worden, 
dat ik u in twe dagen niet gesien hebbe, kind lief.

Voor het Historisch Nieuwsblad schreef Steffi van den Oord het artikel "Liefdesmoord in Nijmegen". De fatale passie van luitenant Beer, een dodelijk liefdesdrama te Nijmegen in 1712 van Guus Pikkemaat verschijnt binnenkort. Het dossier met alle liefdesbrieven is in te zien onder inventarisnummer 986 in het Oud Rechterlijk Archief Nijmegen.

vrijdag 7 februari 2014

Warme truiendag en echte winters

Vorig jaar concludeerden we al in dat F'ruut d'ruut de waol die kruut wel tot het verleden zal behoren maar nu lijkt de winter het helemaal af te laten weten. Niettemin is er morgen een Warme Truiendag. Naar Belgisch voorbeeld een landelijke dag om energie te besparen, voor het eerst georganiseerd in 2007. Ook de gemeente Nijmegen doet mee. Met beelden van échte winters valt het met de verwarming een graadje lager "in de kou" zitten wel mee. Op de Flickr-pagina van het Regionaal Archief Nijmegen staat een kleine set "winterse beelden" en hieronder een van de films uit de collectie van Nijmegen Blijft in Beeld. Kijk voor meer historische foto's en films in de Digitale Studiezaal.
De strenge winter van 1939/1940 met beelden van de Ooypolder, drijfijs op de Waal en de dichtgevroren rivier.
Een schip, de "Altona" ligt half gekapseisd tegen de kade. Van een ander schip de "Nijmegen 5" steekt alleen nog een stukje mast boven het water uit. Later wordt dit schip gelicht. Verder nog beelden van schaatsen op de baan van de Nijmeegse IJsclub in Ubbergen.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen