donderdag 3 juli 2014

Nijmegen door een Fransman bezongen


Dat een van de bekende Franse dichters en toneelschrijvers in zijn tijd, Paul Fort (1872-1960), Nijmegen eens heeft bezocht en bezongen was al duidelijk. In de bibliotheek van het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) bevindt zich namelijk een boekje uit 1954 met daarin een fraaie vertaling van zijn Chanson de Nimègue. Sinds kort beschikt de archiefbibliotheek ook over de originele Franse publicatie uit 1921, die naast het gedicht over Nijmegen nog veel meer gedichten en chansons over het pays des moulins (land van de molens) bevat. De dichtbundel geeft iets prijs van de context waarin Fort het gedicht over Nijmegen heeft geschreven. Bijzonder is dat het exemplaar dat aan het RAN werd geschonken een handgeschreven opdracht van de dichter bevat.

Paul Fort groeide op in Parijs, waar hij in contact kwam met dichters die aanhanger waren van het symbolisme. In deze kunststroming, een reactie op het naturalisme, staan verbeeldingskracht, fantasie en intuïtie centraal. Fort richtte op zijn achttiende het Théâtre de l’Art op en stond in 1905 aan de wieg van het literaire tijdschrift Vers et prose. Hij maakte naam en werd in 1912 verkozen tot prince des poètes, een soort Dichter des Vaderlands. Die titel hield hij tot aan zijn dood.

Aankondiging van de conférence in
De Vereniging, De Gelderlander,
28 januari 1920
Tijdens een reis die Paul Fort in 1920 door Nederland maakte dichtte hij, in lijn met de gebruikelijke thema’s in zijn werk, over de landschappen die zich voor hem ontrolden en over de steden die hij bezocht – Rotterdam, Den Haag, Haarlem, Amsterdam… en Nijmegen. Hier en daar gaf hij acte de présence en droeg hij voor uit eigen werk.
Voorafgaand aan dan wel tijdens zijn reis bouwde hij in Nederland een netwerk van Frans sprekende contacten op. Het deel Le voyage de Hollande in zijn dichtbundel Au pays des Moulins droeg hij op aan Nelly Duys, toenmalig secretaris-generaal van het Comité Hollande-France. De Nijmeegse ballade is opgedragen aan J.W. Hovenkamp, sinds 1908 leraar Frans aan het stedelijk gymnasium. Mogelijk was Hovenkamp Forts gastheer in Nijmegen.

Op 2 februari 1920 gaf Fort op uitnodiging van het Nijmeegse comité van de Alliance Française een conférence over zijn werk in de bovenzaal van concertgebouw De Vereeniging. De Gelderlander kondigde het optreden verwachtingsvol aan, maar was na afloop zeer kritisch: ‘O zeker, de vorm zijner poezie is schoon; (…) Wat hij ons zoo komplimenteus van Nijmegen zeide, dat kunnen wij jammer genoeg van hem niet getuigen: simplement admirable.’

Geen opmerkingen: