woensdag 24 april 2013


Ook dit e-boek is van u!

Crisis? Iedereen rijk!
Crisis? U bent rijker dan u denkt! Want dankzij het digitaliseringsproject van de Koninklijke Bibliotheek beschikt u (weliswaar digitaal) over een boekenschat waarvan u vroeger alleen kon dromen. Ga er eens lekker in struinen en uw reis, waarvoor u de deur niet uit hoeft,  voert u naar onbekende en bekende plekken. Mij voerde die reis naar een 'Duitsche bergstad'. Ik kwam daar dankzij een gedigitaliseerd  boek van P. Herder van Bern, Reis van Utrecht naar Baden-Baden in brieven, ik kwam in ...

Reis van Utrecht naar Baden-Baden in brieven.
De 22e brief in dit boek gaat over Nijmegen. De schrijver roemt de mooie St. Steven. En passant vermeldt hij "een riool" in de "Priemgasse" waardoor Maarten Schenck gevlucht zou zijn. Ook besteedt hij aandacht aan de aangename wandelplaats het Kalverbosch. Via een bereidwillige Nijmegenaar wordt hij in de omgeving van het Kalverbosch rondgeleid en komt hij ook bij het mooie uitzichtpunt waar zijn oog valt op de Latijnse tekst QUEM DABIS HAEC POSSIT QUI DARE CUNCTA LOCUM (wie kan me een plek noemen waar zo veel moois bij elkaar te zien is?). Die tekst vindt onze reiziger een voorbeeld van een hyperbool, een overdrijving, want hoe mooi ook het er ook is, er zijn tussen Utrecht en Baden-Baden volgens hem echt mooiere plekken. Hij meent dat met enig gezag te mogen constateren na het volbrengen van zijn reis, die hem voerde langs plaatsen als Heidelberg en Baden-Baden. Volgens hem toch echt mooier!

De afbraak van de Valkhofburcht noemt hij overigens "vandalisme". Ook wijst hij in de brief nog op het voetstuk dat in het park staat en waarop van 1811 tot 1813 de buste van Napoleon stond. Hij wees hiermee op een feitje waarvan wij nu in 2013 kunnen herdenken dat het 200 jaar geleden was.

"Een Duitsche bergstad"
Ondanks zijn kritische noot bij de beroemde Latijnse tekst op de balustrade van het Valkhofpark (er moest immers na Nijmegen nog wel doorgereisd worden naar andere mooie plekken...) is Herder van Bern zeer lovend over Nijmegen. "Men kan zich te Nijmegen verbeelden in een Duitsche bergstad te zijn, en voor hem, die gewoon is altijd te gaan langs straten, die waterpas liggen, is hier en daar het opstijgen vermoeiend; wat iedereen treffen moet is de voorkomende vriendelijkheid der inwoners: en deze eigenschap gevoegd bij het aangename dialekt waarin zij zich uitdrukken, maakt voor den vreemdeling het omgaan met hen genoegelijk."

Nog steeds kunnen enkele van de lovende passages gebruikt worden voor de citymarketing van de Waalstad. Nijmegen is niet alleen de oudste stad van Nederland, het is ook de enige stad met een boven- en een benedenstad. in 2012 kwam in het jaarboek van de historische vereniging Numaga de vraag aan de orde of de Nijmeegse benedenstad toekomst had. Op die vraag kwam een positief antwoord: juist door het unieke karakter ervan had die toekomst. Toeristen vonden en vinden Nijmegen uniek.

Uw e-boekervaring? Blog mee!
Welke juweeltjes heeft u ontdekt in uw oneindig grote e-boekenkast? Blog mee, het is leuk als u uw ontdekkingen over Nijmegen en omgeving op de Blog van het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis deelt!

dinsdag 23 april 2013

Foto’s ‘Nationale sportweek’ 1909 in Den Haag

Dit jaar wordt van 20 tot en met 27 april voor de tiende keer de Nationale Sportweek georganiseerd.
Dit landelijke sportevenement zet een week lang de breedtesport in de etalage en laat zien hoe gezond en leuk sporten en bewegen is. De Nationale Sportweek werd voor het eerst in 2004 georganiseerd en is inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste sportevenementen van Nederland.

Ook al voor 2004 waren er landelijke en lokale sportweken in Nederland die tot doel hadden de sportdeelname toe te laten nemen. Misschien wel de eerste nationale sportweek - hoewel niet zo genoemd - is georganiseerd door de voorganger van de KNBLO. Tegenwoordig is de KNBLO vooral bekend als organisator van de wandelvierdaagse van Nijmegen maar in de beginjaren beschouwde de Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding (NbvLO) zich als dé Nederlandse sportkoepel. Van 26 september tot en met 4 oktober 1909 organiseerde de net opgerichte Bond zijn eerste sportfeesten op park Zorgvliet in Den Haag.  Naast de beschrijvingen en foto’s in de kranten en sportbladen is er nu met de vondst van een fotoalbum in het archief van de KNBLO veel nieuw beeldmateriaal van deze groots opgezette sportmanifestatie. Als voorproefje op het beschikbaar komen van dit archief heeft het Regionaal Archief Nijmegen deze oudste foto’s alvast op de eigen Flickr-pagina geplaatst.

Het archief van de KNBLO is sinds 1979 in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. Recent is er een grote aanvulling op dit archief ontvangen, tegelijk met het archief van het ACBN over de vierdaagsefeesten. Bij de (her)inventarisatie van deze archieven door Rob Wolf is dit bijzondere fotoalbum opgedoken. Op 27 juni vindt de officiële overdracht van beide archieven plaats.

donderdag 11 april 2013

Naar mensen kijken op foto's zonder mensen


Nijmegen, Joubertstraat, 2010.
Foto: Kitty van den Akker
De beeldbank van het Regionaal Archief Nijmegen bevat in ruime mate foto’s van professionele fotografen die in de loop der jaren in Nijmegen en omgeving actief zijn of zijn geweest, waaronder Flip Franssen, Gerard Korfmacher, Jan van Teeffelen, het voormalige Fotopersbureau Gelderland en natuurlijk de fotografen van De Gelderlander (Do Visser, Theo van Zwam e.a.).

Aangezien het Regionaal Archief geen commerciële instelling is, wordt er in principe geen werk van fotografen aangekocht. Dat belet fotografen echter niet om (delen van) hun werk aan het archief over te dragen. De beeldbank van het archief kan voor hen immers als ‘etalage’ fungeren, wat hun naamsbekendheid ten goede komt en waardoor hun werk een nog groter publieksbereik krijgt.

 

Beneden-Leeuwen, St. Josephstraat,
2012. Foto: Kitty van den Akker

Zo nu en dan wordt het archief verblijd met aanbiedingen van nieuw werk van fotografen die tot nu toe niet in de beeldbank van het archief waren vertegenwoordigd. Zo werd het archief onlangs benaderd door Kitty van den Akker, die medio 2012 afstudeerde aan de Fotoacademie in Amsterdam en sindsdien als professioneel fotograaf werkzaam is. Haar thuisbasis is Nijmegen, de stad die zij ook als uitgangspunt koos voor de vele en diverse opdrachten die zij tijdens haar opleiding kreeg.





Oosterhout, Gansstraat, 2012. Foto: Kitty van den Akker
Kitty van den Akker heeft een deel van haar werk in eigen beheer in boekvorm uitgegeven onder de titel Mensen kijken… Het boek, dat te bestellen is via haar website, ligt ter inzage in de studiezaal van het Regionaal Archief. Uit dit boek blijkt dat de interesse van Kitty vooral ligt in woonwijken en hoe de ruimte daar is ingericht. Hoewel op haar foto’s geen mensen te zien zijn, zegt haar werk toch veel over mensen. Zij wil laten zien hoe mensen met hun eigen domein omgaan, en volgens haar valt daaruit vaak af te leiden dat men behoefte lijkt te hebben om alles onder controle te houden en te voldoen aan een norm. Dat levert verrassende, niet alledaagse foto’s op, die het archief als een welkome aanvulling op zijn fotocollectie beschouwt, temeer daar een aantal straten nog niet in de beeldbank voorkwam.

De foto’s die het archief van Kitty van den Akker heeft verworven zijn, voor zover deze betrekking hebben op Nijmegen en omstreken, vanaf nu te zien via de Digitale studiezaal.

dinsdag 2 april 2013

De Gruyter

Aan het Mariaplein bevindt zich het voormalige winkelpand van De Gruyter. Bij een recente verbouwing van het rijksmonument aan het Mariaplein zijn de tegeltableau’s in het interieur weer te voorschijn gekomen. De afbeeldingen op de tegeltableau’s verwijzen naar de producten die in de winkel werden verkocht.
In 1818 had Pieter de Gruyter een paardengrutmolen, een molen voor verwerking van zaden en peulvruchten, te 's-Hertogenbosch opgericht. De zoon van Pieter de Gruyter breidde de molen uit met een koffiebranderij en eind 19e eeuw was aan het bedrijf een kruidenierswinkel toegevoegd. De kruidenierswinkel groeide uit tot een winkelketen. De grote doorbraak voor de Gruyter vond plaats tussen 1905 en 1910. In steeds meer andere plaatsen werden kruidenierswinkels van De Gruyter geopend. Zo ook in Nijmegen. Veel van winkelpanden van De Gruyter hadden rijke interieurs met tegeltableau’s en kroonluchters en ook de winkelpuien waren bekleed met tegels, meestal in dezelfde kenmerkende kleur blauw. Tot 1927 was architect Welsing verantwoordelijk voor de ontwerpen van de winkels, daarna Wilting.
Naast moderne nikkelen kassa’s trokken rode koffiemaalmachine, deftige kroonluchters, marmeren toonbanken e.d. de aandacht van de klant. In het bijzonder vielen op degrote tegeltableaus aan de wand met taferelen verwijzend naar de aangeboden produkten.