dinsdag 15 oktober 2013

Kleine archieven toegankelijk (3): Kladderadatsch

In het kader van de Maand van de Geschiedenis besteedt het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) wekelijks aandacht aan enkele kleine archieven die onlangs toegankelijk zijn gemaakt. Deze week: het archief van feest- en straatorkest Kladderadatsch.

Kladderadatsch tijdens een straatmuziekdag in Utrecht, 1982.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Een stuk of dertien muzikale studenten en afgestudeerden stonden in 1974 aan de wieg van Kladderadatsch, een orkest dat in verschillende opzichten progressief en links te noemen is. Neem alleen al de naam ervan. ‘Een van ons was dat woord tegengekomen in een Duits boek van onze grote voorganger Marx.’ De Große Kladderadatsch stond voor de omwenteling, ineenstorting of ondergang van de burgerlijke maatschappij, met vrijheid voor de proletariërs in het verschiet. Zelf legde het orkest het woord liever uit als ‘De beuk erin’.

Betrokken
Als straatorkest speelde Kladderadatsch vooral buiten, tijdens acties en straatmuziekdagen in en buiten Nijmegen. Met slecht weer of als er binnen iets uitgebroed werd, traden de muzikanten ook op in buurt- en jongerencentra, tehuizen voor gehandicapten en zwakzinnigen of bij krakers thuis. Ze wilden zich in de eerste plaats betrokken voelen bij de acties waarvoor ze speelden. Kladderadatsch liet zich niet voor een karretje spannen. Optreden voor politieke partijen deed het orkest uit principe niet. Dat wilde niet zeggen dat men niet politiek betrokken was, integendeel zelfs.

Affiche van de band, 1987.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Links repertoire
In zijn optredens zocht Kladderadatsch naar een combinatie van politiek getinte en gezelligheidsnummers. Aanvankelijk bestond het repertoire vooral uit socialistische strijdliederen als de Werklozenmars, de Internationale en het Solidariteitslied. Later speelde het orkest meer toegankelijke liedjes en verbreedde het zijn repertoire. Van bestaande en zelf geschreven Nijmeegse liedjes tot nummers over gezondheid en milieu, vrede en oorlog, over werkloosheid en woonomstandigheden. Met titels als het ‘Kerncentrale-lied’, ‘Fietsers moeten voor’, het ‘Anti-straaljagerlied’ en de ‘Ballade van de verkrachte democratie’ bleef het orkest zich van een uitgesproken links repertoire bedienen. Voor bruilofts- of dansmuziek en ‘goedkope Hilversum III-liedjes’ was je bij Kladderadatsch echt aan het verkeerde adres.

Onaangepast
De orkestleden zetten zich actief in voor het behoud van straatmuziek. Ze waren eind jaren zeventig betrokken bij een geslaagde poging om het strenger geworden vergunningenbeleid voor straatmuzikanten aan te passen en de leges voor de vergunning af te schaffen. In 1979 gaf het orkest een boekje uit met tips voor andere straatmuzikanten. Het was getiteld Onaangepast, een woord dat Kladderadatsch met trots hoog hield. En houdt, want het orkest bestaat nog steeds.

Presentatie van het archief
Het archief van Kladderadatsch wordt op 19 oktober tijdens een bijeenkomst in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis aangeboden aan het RAN. Het bevat naast administratieve stukken veel geluid- en beeldmateriaal, waaronder plakboeken en CD’s. Dat materiaal is nu al te zien via de Digitale studiezaal en binnenkort ook te beluisteren. De inventaris is te raadplegen via onderstaande link:


Volgende week: archieven uit de buurgemeenten.

Geen opmerkingen: