woensdag 2 oktober 2013

Kleine archieven toegankelijk (1): Nijmeegse katholieke instellingen

In het kader van de Maand van de Geschiedenis besteedt het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) wekelijks aandacht aan enkele kleine archieven die onlangs toegankelijk zijn gemaakt. Deze week: Nijmeegse katholieke instellingen.

‘Het is een stad van kloosters, noviciaten en moederhuizen, er wordt geluid en gebeierd dat het een lieve lust is en de wierook drijft er verkwistend door de straten.’ Zo karakteriseerde Godfried Bomans het Nijmegen van 1938. Vanaf eind negentiende eeuw bloeide het katholicisme hier op en de vestiging van ‘s lands eerste katholieke universiteit deed daar een flinke schep bovenop. Het verbaast daarom vast niet dat het RAN regelmatig archieven van katholieke verenigingen en instellingen ‘binnenhaalt’. Het RAN heeft er dit jaar vier toegankelijk gemaakt. Katholieke archieven van divers pluimage.

De oude St. Augustinuskerk
voor de afbraak in 1886.
Bron: Regionaal Archief
Nijmegen
Parochie St. Augustinus
Het grootste (bijna acht meter) en oudste is dat van de St. Augustinusparochie. De parochie ontstond in 1839 door de verheffing van de uit 1634 gestichte statie van de augustijnen tot parochie. Zij besloeg het westelijke deel van de Nijmeegse binnenstad en na 1880 ook de straten tussen binnenstad en spoordijk. Parochiekerk was – hoe kan het ook anders? – de St. Augustinuskerk aan de Augustijnenstraat. In 1934 ging de parochie over naar de karmelieten, die na verwoesting van de kerk op 22 februari 1944 de Carmelkerk met klooster aan de Doddendaal bouwden. Ook deze kerk is al weer lang geleden verdwenen. Het archief bevat onder meer doop-, vormsel-, huwelijks- en overlijdensregisters, financiële stukken van het kerkbestuur en archivalia van verschillende verenigingen in de parochie. Het oudste stuk is een doopregister dat vanaf 1820 is bijgehouden.

De kleuterschool aan de Nieuwe Markt.
Bron: archief Stichting Karmelschool
St. Augustinus, inventarisnummer 7
Karmelschool St. Augustinus
Stichting Karmelschool St. Augustinus liet een jonger en een aanzienlijk kleiner archief na. De stichting, opgericht in 1952, verzorgde kleuteronderwijs op drie scholen in de St. Augustinusparochie: meisjesschool St. Catharina aan de Kronenburgersingel, een kleuterschool aan de Nieuwe Markt en een driejarigenklasje aan de Lange Hezelstraat. Dit archiefje is één archiefdoos groot en bevat vergaderstukken, correspondentie en financiële stukken.


Katholiek Vrouwengilde, afdeling Nijmegen
Afdeling Nijmegen van het Katholiek Vrouwengilde werd in 1949 opgericht en had onder meer als doel om ‘de principieel katholieke mentaliteit van haar leden te versterken’ en ‘de ontwikkeling van haar leden op godsdienstig, sociaal en cultureel gebied te stimuleren’. Dit deed de vereniging door lezingen en studieclubs te organiseren en het gemeenschapsgevoel bij de katholieke vrouw te stimuleren. Een ander streven dat werd verwezenlijkt was de oprichting van een Katholiek Vrouwencentrum. Het RAN kreeg het archief vorig jaar geschonken door het Katholiek Documentatiecentrum (KDC).

Scouting Dominicus
Een groep scouts, circa 1958.
Bron: archief Scouting Dominicus Nijmegen, inventarisnummer 41
Ook katholiek was Scouting Dominicus, in 1935 opgericht als St. Dominicusgroep. Het clubgebouw stond aanvankelijk midden in de stad, aan de St. Anthoniusplaats. De vereniging maakte na de oorlog een stormachtige periode door en wisselde regelmatig van hoofdkwartier. In 1953 streek de scoutinggroep neer in een nieuw clubgebouw aan de d’Almarasweg, waarna in de jaren zestig en zeventig een bloeiperiode plaatsvond. In dit veelzijdige archiefje zitten onder andere stukken over het clubgebouw en over scoutingkampen. Het bevat veel foto’s.

De vier archieven zijn te raadplegen via de volgende links:


Volgende week: de archieven van de Lindenberg.

Geen opmerkingen: