dinsdag 26 februari 2013

Flamingoleed in Goffertpark



Twee dagen na de feestelijke opening van het Goffertpark in juli 1939, werd ook de Nijmeegse schooljeugd verwelkomd in het nieuwe park. Uit dankbaarheid hiervoor gaven de kinderen het stadsbestuur een wel zeer bijzonder geschenk: vier flamingo’s.

In het archief van het stads-bestuur van de gemeente Nijmegen (Regionaal Archief) zijn de lotgevallen van deze fraaie dieren te achterhalen. Het optimisme waarmee de toekomst van de flamingo’s in de zomer van 1939 werd bezongen, ‘vrij van zorgen en gevaren’, blijkt helaas niet gerechtvaardigd.

Reeds in september 1939 meldt de Vereeniging tot Verfraaiing van Nijmegen en Omstreken aan het College van Burgemeester en Wethouders dat een der flamingo’s is gestorven aan een wond aan de krop, vermoedelijk veroorzaakt door een hondenbeet. Om zulks in de toekomst te voorkomen, wordt het hek om de parkvijver verhoogd. Het mag niet baten.

De vijver in het Goffertpark,
1939 (Regionaal Archief Nijmegen)

In oktober 1940 sterft opnieuw een van de dieren ‘plotseling en op onverklaarbare wijze’, mogelijk door vergiftiging, en al een maand later wordt een van de twee resterende flamingo’s aangetroffen met een gebroken poot en na consultatie met dierenarts dr. Bol afgemaakt.


Om de laatste der flamingo’s optimaal te beschermen, mag de vogel overwinteren in de vernieuwde volière in het Kronenburgerpark. Het beest doorstaat de winter goed en gaat in het voorjaar van 1941 terug naar het Goffertpark, ‘waar het niet wilde tieren en den indruk maakte te kwijnen, waarna het dan ook binnen enkele weken dood werd gevonden.’

Kinderboerderij Goffert, 1952 (Regionaal Archief Nijmegen)

Het bestuur van de Vereeniging tot Verfraaiing van Nijmegen en Omstreken geeft de volgende conclusie mee aan het stadsbestuur: ‘De met deze exotische dieren genomen proeve moet dus helaas als volkomen mislukt worden beschouwd en aangenomen moet worden, dat dit teere gevogelte hier toch moeilijk kan aarden; wij zullen bij eventueel verder voorkomende gelegenheden met de aldus opgedane ervaring ter dege rekening moeten houden.’
Niettemin bevinden zich in 1952 op de kinderboerderij op de Goffert pelikanen, lama’s én flamingo’s, zoals blijkt uit foto’s in de beeldbank van het Regionaal Archief.

donderdag 21 februari 2013

Nijmegen in de Tweede Wereldoorlog online

Morgen vindt om 11.00 bij het monument De Schommel de officiële herdenking plaats van het bombardement op Nijmegen van 22 februari 1944. De volgende dag is er in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis een lezing van Bart Janssen over de familie Van Dreven, van wie één zoon, Hansje, bij het bombardement omkwam.

Door meer informatie van de naar Australië verhuisde familie is de lezing een aanvulling op het portret van Hansje van Dreven dat de Werkgroep Oorlogsdoden maakte. Deze werkgroep brengt met een reeks audiovisuele portretten een aantal Nijmeegse oorlogsdoden speciaal onder de aandacht. Alle portretten zijn ook opgenomen in het Digitale Huis bij de artikelen over de slachtoffers en te zien op het Youtube-kanaal van het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis. Ook de bij de presentatie van het portret van de Joodse slachtoffers Kitty en Joke de Wijze getoonde documentaire uit 1995 van Frank Eliëns "Nijmegen '35 - '45. Drie joodse getuigenissen" staat inmiddels online.

De portretten in het Huis zijn een nadere uitwerking van de beschrijvingen van de oorlogsslachtoffers die zijn omgekomen in de omgeving van Nijmegen op de website www.oorlogsdodennijmegen.nl. Veel beeldmateriaal is te vinden in de Digitale Studiezaal van het archief met uiteraard veel foto’s en enkele films met indrukwekkende beelden van de verwoeste stad. Dit polygoonjournaal uit 1945 geeft een goede indruk .
Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Veel schade in de binnenstad is overigens ook ontstaan tijdens de bevrijding en de frontstadperiode. Binnenkort zal in een nieuwe versie van de Historische Atlas de kaart met de oorlogsschade dit nog duidelijker maken.

Dit jaar zal er nog meer informatie over Nijmegen in de Tweede Wereldoorlog op internet beschikbaar komen. Het eerder gedigitaliseerde boek De fatale aanval over het bombardement is nu ook opgenomen in de bibliotheek van het archief en op de website Wegwijzer Archieven WO2 is een overzicht van Nijmeegse archieven te vinden. Momenteel wordt nog gewerkt aan de inventarisatie van onze Collectie Tweede Wereldoorlog en van Nijmeegse oorlogsdagboeken. Er komen dus zeker nog meer initiatieven als de foto’s van de bevrijders van Nijmegen op Flickr, die inmiddels bijna 9.000 keer zijn bekeken.

woensdag 20 februari 2013

F'ruut, d'ruut, de Waol die kruut

De laatste keer dat iemand dit met reden heeft kunnen roepen, ligt precies een halve eeuw achter ons. Aan het einde van de beruchte winter van 1962-1963, toen de Waal voor het laatst is dicht gevroren. Zoals u ziet, leverde dat mooie plaatjes op. Ze komen allemaal uit de beeldbank van het Regionaal Archief Nijmegen.


 Vanaf Lent. Op de achtergrond de spoorbrug en de elektriciteitscentrale.
De schepen liggen hier op de dooi te wachten, omdat ze in de luwte van de bocht de minste schade van het kruiende ijs verwachten.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 Alleen achter de strekdam was er schaatsijs. Door de stroming was het ijs elders zo schots en scheef, dat je daar alleen maar kon lopen. Dat gebeurde dan ook naar hartelust. Een favoriete route liep iets oostelijk van de Waalbrug.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 Vanaf de Waal had de oude Benedenstad iets pittoresks, al hoef je niet ver te zoeken om het verval te zien. Het grote gebouw links is de Klokkenbergschool. Bron: Regionaal Archief Nijmegen

 Dan wordt het maart en begint het ijs te kruien.F'ruut, d'ruut Nijmegen. Zoiets zal je nooit meer zien. Bron: Regionaal Archief Nijmegen

dinsdag 19 februari 2013

Migrantenerfgoed 1960 - 1980 nu via het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis


Vanaf nu is alle informatie van de website Migrantenerfgoed van het Regionaal Archief Nijmegen te vinden via het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis. http://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Migrantenerfgoed

Project Migrantenerfgoed
In 2007 nam het Regionaal Archief Nijmegen het initiatief tot het project Migrantenerfgoed Nijmegen met het doel erfgoed van migrantengroepen te verzamelen. Tot dan toe kwam de geschiedenis van de culturele diversiteit van onze stad onvoldoende in de archieven tot uitdrukking. Door gericht naar materiaal te zoeken beoogde het Archief om latere generaties een indruk te geven van de eerste Nijmeegse jaren van hun voorouders.

 Vlnr: Sahbender Erdogan, Riza Sengil, Hüseyin Cantürk
 bij bedrijf Smit-Weld, z.j.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Website Migrantenerfgoed
Als pilot werden in 2009 migranten uit de Turkse gemeenschap in Nijmegen benaderd. Zij werden getraind om interviews af te nemen en foto’s, documenten te verzamelen bij de eerste generatie Turkse migranten. Eind 2009 werd de pilot afgerond en werden de resultaten via de website “Migrantenerfgoed” officieel gepresenteerd. Medio 2010 is het project uitgebreid met het verzamelen van erfgoed van migranten uit Marokko, Suriname, de Nederlandse Antillen, Zuid-Europa en de Molukken.

 
 
Digitale kennisbank Huis van de Nijmeegse Geschiedenis
Bij de beëindiging van het project in december 2012 is de themawebsite opgeheven. Alle informatie die hierin stond is nu te vinden als onderdeel van de digitale kennisbank van het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis. Deze website biedt een eerste indruk van het verkregen materiaal, dat verder te vinden is via de Digitale Studiezaal van het Regionaal Archief Nijmegen.

Nieuw materiaal zeer welkom!
Çetin Şenler, eerste Turkse
gediplomeerde rijschoolhouder, z.j.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Het Regionaal Archief Nijmegen blijft geïnteresseerd in nieuw materiaal van immigranten in Nijmegen waarmee hun geschiedenis in deze stad kan worden verteld.
Heeft u uit de periode 1945 - 1985 foto’s of documenten van uw vertrek naar Nijmegen, van de reis, van het pension waarin u woonde in Nijmegen, van de fabriek waar u werkte in deze regio, van personeelsavonden, uw buren of van de winkels waar u boodschappen deed? Of kent u mensen die over dergelijk materiaal beschikken en dit aan het Archief willen afstaan? Neemt u dan contact op met medewerkers van het Regionaal Archief Nijmegen via tel. (024) 329 2300 of  (024) 329 2311 of via de website www.nijmegen.nl/archief .


woensdag 6 februari 2013

In 1953 geen carnaval maar Lentejool

Door de watersnood in de nacht van 31 januari op 1 februari werd in 1953 in het hele land het carnaval afgelast. In Nijmegen zou dat jaar net het eerste lustrum van carnavalsvereniging De Blauwe Schuit gevierd worden, met voor het eerst een grote optocht in de stad. Enkele maanden later kwamen er in het zuiden diverse initiatieven voor alternatieve feesten voor het weggevallen carnaval.

De in 1952 tot eerste Nijmeegse prins carnaval benoemde Nico Grijpink (Prins Nico I) kwam met het idee van een lentefeest om toch het eerste jubileum te kunnen vieren. Onder de naam "Lentejool" waren er van 18 tot en met 20 april activiteiten als een optocht met deelname van carnavalsverenigingen uit Oeteldonk en een boerenbruiloft. Lenteprins Grijpink kwam met zijn page Rhia Phijffer met een reddingshelikopter aan op het Belvoir-terrein. Een mooie impressie is te zien op deze zestig jaar oude kleurenbeelden!
 
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Met 150.000 bezoekers was de eerste Lentejool een groot succes en vormde dit de voorbode voor de Zomerfeesten tijdens de vierdaagse. Grijpink was namelijk ook de grote man achter deze feesten, die in 1970 voor het eerst georganiseerd werden.

Een vervolg van Lentejool is niet gebaseerd op het financiële succes want net als in 1953 was er ook in 1957 en in 1958 na afloop een nadelig saldo voor De Blauwe Schuit. De weergoden werkten niet mee tijdens de twee andere jaren waarin Lentejool georganiseerd is. Terwijl in 1957 (zie polygoonjaarnaal) de regen met bakken uit de hemel kwam, was het het jaar daarna veel te warm. Het lag niet aan de groots opgezette reclamecampagne van 1958 met meer dan 50.000 folders verspreid over Nederland, Duitsland en België. In het archief van De Blauwe Schuit vond ik in het dossier over Lentejool 1957-1958 aan reclamemateriaal alleen deze programmaboekjes.