vrijdag 28 september 2012

Cornelis Alewijnse, elektromonteur of röntgenlaborant

Cornelis Alewijnse 1893
(collectie C. Alewijnse) 
In het archief van het elektrotechnisch installatiebedrijf Alewijnse kwam ik een kopie tegen van een bladzijden lange rekening die stichter Cornelis Alewijnse in 1909 aan J.W.B. Hage stuurde. Hage was directeur van het medico-mechanisch Zanderinstituut (Snijderstraat 6, vanaf 1909 Berg en Dalseweg 1), een fysiotherapeutische inrichting, waar patiënten met apparaten oefenden.
In een eerder onderzoek was ik Hage tegengekomen als zorgondernemer. In 1913 probeerde hij namelijk een dependance in Heerlen te openen. Daar bestond al wel een Zanderinstituut, maar omdat erg veel mijnwerkers na een bedrijfsongeval moesten oefenen, was er ruimte voor nog zo'n inrichting. Tenminste dat dacht Hage. Door een intensieve Heerlense lobby strandde het initiatief.
Hage had nog een vak: hij exploiteerde een röntgenapparaat. Cornelis Alewijnse had hem van 1900 tot 1909 tientallen keren geholpen bij de installatie en het gebruik van röntgenbuizen. Hoewel hij elektromonteur was, had Alewijnse zelfs vele malen geassisteerd bij de behandeling van patiënten.
 
Een bladzijde uit de rekening
(archief Alewijnse Holding)
Kon dat zomaar? Was dit geen onbevoegde uitoefening van de geneeskunst? Blijkbaar niet. De radiologie was een jong vak. Julius Röntgen had de naar hem genoemde stralen pas in 1895 ontdekt, regels over het gebruik ervan bestonden nog niet, net zo min als een medisch specialisme dat de toepassing van die stralen monopoliseerde. Uit de scriptie die H. Deimann in 1989 over de beginjaren van de röntgenologie in Nijmegen schreef, (aanwezig in de bibliotheek van het RAN), blijkt bovendien dat Hage oppaste dat hij niet in conflict kwam met de plaatselijke medici. Hij heeft dan ook tot 1940 röntgenfoto’s gemaakt.
Het vreemdste in dit verhaal is de rekening van Cornelis Alewijnse. Het lijkt alsof hij pas na negen jaar pro deo dienstverlening vindt dat Hage hem alle achterstallige uren moet betalen. Of dat ook gebeurd is, vertellen de bronnen niet.

1 opmerking:

Anoniem zei

De ontdekker van de x-stralen/ röntgenstralen was Wilhelm Conrad Röntgen, niet Julius Röntgen. De een was natuurkundige, de ander musicus.