donderdag 26 juli 2012

Verdrinkingsdood zorgde voor komst Waalbad

Zicht op de Waal met het rivierbad, 1925
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
De waarschuwingen van de laatste dagen over de gevaren van het zwemmen in ondermeer de Waal klonken ook al in de negentiende eeuw. De vele verdrinkingsdoden en daarnaast de sport- en zwempromotie uit militaire hoek zorgden in Nederland voor de komst van zogeheten rivierbaden. Ook Nijmegen heeft lange tijd een dergelijke zweminrichting in de Waal gehad, van 1878 tot de komst van het Goffertbad in 1952. Jan Brauer heeft in het Numaga Jaarboek van 2009 een uitgebreid artikel over de geschiedenis hiervan geschreven. 

 
Een deel van de 350 handtekeningen onder het rekest voor
een bad- en zweminrichting, een bijlage bij de raadssignaten
van 1871, Archief gemeente Nijmegen 1810-1946.
De directe aanleiding voor het Nijmeegse zwembad was een verdrinkingsincident in 1871. Hierdoor richtten 350 verontruste burgers in september een rekest aan de raad met daarin het dringend verzoek een bad- en zweminrichting aan te leggen. Zij gaven de raad te kennen "…dat zij steeds met leedwezen kennis namen van de treurige gevolgen die het baden of zwemmen in onbekend of gevaarlijke, en daarom voor die doel ongeschikte, water, in onze Gemeente na zich sleepten en nu laatstelijk vooral van het treffend ongeluk, overkomen aan den Commies J.S.Voskuil." Dit was het gevolg van het ontbreken van een geschikte plaats waar "…de min gegoede ingezetene gelegenheid vindt, om zonder onmiddellijk gevaar voor zijn leven, te zwemmen of zich te baden."
 
De verdronkene naar wie ze verwezen was Jan Sander Voskuil, 32 jaar en net 1 jaar woonachtig in Nijmegen (Hees) na te zijn getrouwd met J.A. Rudolph uit Elst. Hij overleed op 12 augustus, een bericht in de krant over de toedracht van het ongeval heb ik niet kunnen vinden. De burgerlijke stand en het bevolkingsregister leren dat het een groot familiedrama is geweest want twee maanden later overleed hun acht maanden oude dochtertje.
Interieur van het zwembad, 1920
Bron: Regionaal Archief Nijmegen

De raad reageerde overigens terughoudend op het rekest. Er was al eerder onderzoek gedaan naar een mogelijke zweminrichting maar een juiste plek in de Waal kon niet gevonden worden en wat waren de kosten? Daarnaast merkte voorzitter en burgemeester Bijleveld op dat "…dat vele ondertekenaaren van het adres niet behooren tot die klasse van lieden, die behoefte hebben aan eene openbare bad- en zweminrichting, en dat er onder de anderen wel velen zullen, die met de strekking van het request niet volledig bekend zijn." Uiteindelijk stemde de raad in met het voorstel de adressanten te informeren en een voorlopig onderzoek aan B&W op te dragen. Dit onderzoek leidde uiteindelijk tot de opening van het zwembad op 15 juni 1878.

Geen opmerkingen: