donderdag 30 juni 2011

‘Moenen kills Mariken’

De expositie 'Mariken een duivels drama in middeleeuws Nijmegen' loopt als een trein. Sinds de opening half december vorig jaar zijn er zo'n kleine 10.000 bezoekers geweest. Ook scholen, zowel het basis- als het voortgezet onderwijs, hebben de tentoonstelling goed bezocht. 'Mariken van Nieumeghen' is nog steeds een prachtig verhaal, dat ook jonge kinderen aanspreekt.

Bij basisschool de Hazesprong gingen de groepen 4, 5 en 6 aan de slag met de middeleeuwen. Op school hebben de leerlingen gewerkt in groepjes als ‘Kronenburgertoren’, ‘Sint Stevenskerk’, ‘Belvedere’, ‘Mariënburgkapel’, ‘Donjon’ en ‘Waaggebouw’. Ook verdiepten zij zich in het verhaal van Mariken. Daarna bezochten ze het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis. Na een kort gesprekje met vragen als 'wie weet wat dit gebouw vroeger was' konden de kinderen aan de slag met een speciaal door het Huis ontwikkelde speurtocht.
Er is hard gewerkt om alle vragen te beantwoorden en kinderen genoten zichtbaar van alle beelden. Als laatste konden ze een tekening maken van een duivel, ook dit werd serieus opgepakt. Eén leerling tekende een soort stripverhaal over de moordpoging van Moenen op Mariken (‘Moenen kills Mariken’). Op school zijn door de verschillende werkgroepjes prachtige modellen van middeleeuwse gebouwen gemaakt. Ze zijn nog tot 8 juli te zien in het Huis. Wellicht kunnen de bouwers van de donjon hier nog inspiratie vinden!

woensdag 29 juni 2011

Napoleon in Nijmegen?

Napoleon
Toeval bestaat niet. Eerst ontvang ik een mail met een vraag over Napoleon in het kader van het project Plaatsen van betekenis en vanochtend hoor ik van een collega dat  het in oktober 2011 200 jaar geleden is dat Napoleon een bezoek aan Nijmegen bracht.
Natuurlijk wil ik iedereen oproepen die iets meer van Napoleon en Nijmegen weet om zijn kennis te delen met Pieter de Nijs, initiatiefnemer van Plaatsen van betekenis (pieter@plaatsenvanbetekenis.nl). Maar ook hoop ik dat iemand in de 24 uur van de Nijmeegse Geschiedenis (14-15 oktober 2011) zich als Napoleon verkleedt en in het Huis komt vertellen hoe hij zijn bezoek in 1811 ervaren heeft. Had je altijd al een keer de kleine generaal willen zijn? Mail 24uurgeschiedenis@nijmegen.nl. Iedereen wil nu wel eens echt horen (graag wel in het Nederlands) wat Napoleon van Nijmegen vond!

maandag 27 juni 2011

Te zien in het Huis: filmportret verzetsman Toon Fredericks


Toon Fredericks
 (foto van website http://www.oorlogsdodennijmegen.nl/)
Gezien op Nijmegen TV? Vanaf 21 juni vertoont het Huis de eerste in een reeks van vier filmportretten over Nijmeegse oorlogsdoden. Deze serie is een initiatief van de Werkgroep oorlogsdoden. van de Nijmeegse Geschiedenis.

De eerste oorlogsdode die geportretteerd wordt, is Toon Fredericks. In een korte presentatie van drie minuten zie je wie Fredericks was en waarom hij werd opgepakt en uiteindelijk geëxecuteerd. Hij vertegenwoordigt in deze reeks het verzet, maar ook Nijmegenaren die vanuit een andere rol de oorlog niet overleefd hebben, zullen aan bod komen.
Lennert Savenije, die aan de Radboud Universiteit een proefschrift schrijft over verzet en collaboratie in de stad, verzorgde de tekst. Wouter Daemen van het Regionaal Archief Nijmegen zorgde voor het beeldmateriaal.

In september volgt het tweede portret. Dan zal de werkgroep uitgebreider bij dit initiatief stilstaan.

donderdag 23 juni 2011

Enthousiast schoolbezoek

Het gaat goed met de educatie op het Regionaal Archief Nijmegen. Het aantal rondleidingen en schoolprojecten voor basisscholen en voortgezet onderwijs overstijgt nu al het totale aantal van vorig jaar. Scholen die de weg eenmaal gevonden hebben, komen een volgend jaar weer terug en dat is een verheugende ontwikkeling. Onlangs ontvingen we een bloemlezing van reacties op een archiefbezoek door basisschool Meander. Graag willen we hieruit een paar opmerkingen citeren:
Imme: .. Ik heb veel geleerd want ik wist nog niet wat een archief was, u heeft het goed uitgelegt. Als ik later juf wordt, kom ik met mijn klas naar het archief, of ik ga werken bij het Archief….
Fera: ik vond het grappig dat in een krant stond “Eén kunstand voor 3 gulden”
Edryan: … Dat boek van de oorlog waar kogels in zaten; ik heb nog steeds dat snippertje…
Pippie: …Ik vond het zelfs zo leuk, dat ik er nog wel eens een uurtje wil zijn….

Leerling Jan toont trots zijn tijdbalk
 
Het zelfontworpen wapen
 voor de fam. Ojen
In april waren er kinderen van de Montessori basisschool op bezoek die zich bekwaamd hebben in stamboomonderzoek. Op school zijn ze met hun onderzoek doorgegaan en onlangs hebben ze een kleine tentoonstelling gemaakt van de gevonden resultaten. Het zag er werkelijk prachtig uit: verslagjes van hun bezoek aan het archief, familiewapens die ze zelf ontworpen hadden, interviews die ze met opa’s en oma’s hadden gehouden, tijdbalken van hun eigen levensloop met tekeningetjes en foto’s.  En elke leerling presenteede zijn/haar onderzoek aan medeleerlingen en eigen familieleden. Wij van het Archief werden gastvrij ontvangen en door de diverse leerlingen met verve rondgeleid.  



woensdag 22 juni 2011

'Gezocht: Jonge architecten, 10-13 jaar'

Het huidige schooljaar is nog niet voorbij of de Nijmeegse basisscholen zijn alweer druk bezig om het lesprogramma voor het nieuwe schooljaar 2011-2012 in elkaar te zetten. Ze hebben de keuze uit een enorm aanbod van lespakketten bij Cultuur en School Nijmegen (CeSN). Een leuke tip is ‘Gezocht: Jonge architecten, 10-13 jaar’, voor leerlingen uit groep 7 en 8. Erfgoededucatie en kunstzinnige oriëntatie komen samen in dit lespakket.

In zeven weken tijd maken scholieren kennis met architectuur en (bouw)geschiedenis van een oude, snel veranderende Nijmeegse arbeiderswijk – Bottendaal, Nijmegen-Oost, De Biezen of het Willemskwartier. De leerlingen krijgen daarbij een uitdaging voor hun kiezen: ontwikkel een zelf bedachte verbouwing voor een bestaand huis in de gekozen wijk. Tijdens het project leren ze, aan de hand van de fictieve 13-jarige Luka en haar buurman Jan, meer over de geschiedenis van de wijk: hoe en wanneer werd hij gebouwd, en waarom ziet hij er zo uit? Met een bezoek aan de wijk kunnen leerlingen inspiratie opdoen voor een eigen ontwerp voor een verbouwing.

Het afgelopen jaar is het lespakket in opdracht van het Architectuur Centrum Nijmegen (ACN) ontwikkeld door Bureau Buitenkans, een Nijmeegs bureau voor kunst- en cultuureducatieve projecten. Het Regionaal Archief Nijmegen heeft een bijdrage geleverd door te voorzien in informatie over de geschiedenis van de vier wijken en door het aanleveren van beeldmateriaal, voornamelijk foto’s. De gemeente Nijmegen heeft het project financieel mogelijk gemaakt.

Een verdronken Romeinse inktpot

Af en toe komen ze voor: vondsten die meer vragen oproepen dan tien archeologen kunnen beantwoorden. Hier gaat het om aardewerk dat te voorschijn kwam bij een kleine opgraving aan de Steltsestraat in Lent. Terwijl de graafmachinist voorzichtig het onderste deel van een waterput uit de Romeinse tijd openlegde, (k)raakte hij onverwacht een oranje potje. Het bleek te gaan om een inktpot van terra sigillata, een luxe aardewerksoort die de Romeinen fabriceerden. Er zat zelfs nog wat inkt in. Dit was wel het laatste dat we hier mochten verwachten! Of toch niet?

Toen in 1972 de nabije Azaleastraat werd aangelegd, bleken daar de fundamenten te liggen van een fors gebouw, dat zeker geen gewone Bataafse boerderij was geweest. Bovendien kwamen uit een waterput vlak ernaast brokken pleisterwerk met muurschilderingen. Sindsdien is duidelijk dat onder de dorpskern van Lent geen landelijke nederzetting schuilgaat, maar veeleer een wegdorp (vicus) of een herenboerderij met bijgebouwen (villa). De honderden kilo’s Romeins bouwpuin uit de recente opgraving aan de Steltsestraat doen eveneens in die richting denken. Een Romeinse inktpot vormt in die context geen vraagteken meer. Maar wèl de plek waar hij gevonden is, onderin de waterput. Heeft iemand geprobeerd het water ondrinkbaar te maken, bijvoorbeeld voor naderende vijanden? De decennia rond 100 na Chr. waaruit de inktpot dateert, kennen we echter als een vredige periode. En waarom dan inkt met inktpot en al? We zouden nog eerder mogen denken aan een offer bij het buiten gebruik stellen van de waterput, een praktijk waarvan meer voorbeelden bekend zijn. Voorlopig houden we het erop dat het vooral een in(k)trigerende vondst is.
De recentelijk verschenen publicatie van het onderzoek aan de Steltsestraat is te bestellen via SPA-uitgevers (P.W. van den Broeke / J.A. den Braven / A.A.W.J. Daniël 2011: Romeinse resten in Nijmegen-Lent. Onderzoek van nederzettingssporen aan de Steltsestraat (Nijmeegse Archeologische Berichten – Rapport 20). Prijs € 9,50.

Peter van den Broeke

dinsdag 21 juni 2011

Nijmegen in oude drukken, 1781-1800

Nijmegen en de Valkhofburcht, gezien vanuit Lent, in 1796.
Foto van een tekening van Hendrik Hoogers
(Regionaal Archief Nijmegen, fotocollectie F34702)
Voor wie de geschiedenis van Nijmegen en omgeving wil bestuderen, is de bibliotheek van het Regionaal Archief Nijmegen een ideaal startpunt. Zij telt nu ruim 21.000 titels en is, zeker voor publicaties vanaf het eind van de negentiende eeuw, tamelijk volledig. Voor zeldzame oudere drukken is men vaak aangewezen op andere bibliotheken, zoals de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag en de universiteitsbibliotheken van Amsterdam en Leiden. Sinds kort presenteren deze drie bibliotheken 10.000 boeken uit de periode 1781-1800 op de gezamenlijke website http://www.earlydutchbooksonline.nl/.

De site biedt de mogelijkheid om al die boeken full text te doorzoeken. Zoeken op ‘Nijmegen’, ‘Nymegen’ en ‘Nimwe(e)gen’ levert vele honderden titels op over de meest uiteenlopende onderwerpen. En daar zitten pareltjes tussen. Bijvoorbeeld een lofzang op Nijmegen van een onbekende Hollandse reiziger uit 1784. In zijn Vermaakelyke reizen, door het grootste gedeelte van het Duitsche Ryk; gedaan in den jaare 1782 en 1783 toont hij zich verrukt over de Waalstad, "de mooiste, plaisanste, grootste, volkrijkste, en levendigste stad van de provintie Gelderland." Voor hem is er maar één stad die met Nijmegen kan wedijveren, en dat is Maastricht: "Ja, indien ik een stad ter wooning moesten uitkiezen (…) en ik kondde teffens mijn ligchaam verdeelen, zo zoude ik wel wenschen, met mijne eene helft in Nimweegen te woonen, en met mijn andere helft in Maastricht."

Benieuwd naar de rest van het reisverslag of naar andere boeken uit de periode 1781-1800 waarin Nijmegen voorkomt? Je zoektocht begint hier.

maandag 20 juni 2011

Romeinse keizerzuil in de Eikstraat

De Romeinse keizerzuil staat op zijn plek in de Eikstraat in Nijmegen. Nou ja, hij dateert niet echt uit de Romeinse tijd, maar hij is wel ontworpen naar Romeinse voorbeelden – zie Romeinse keizerzuil op school .

Na de reis van de Filippijnen naar Rotterdam – zie bericht Romeinse keizerzuil op zee - werd de container met de zuil naar Nijmegen vervoerd. De sokkel, de zuilschacht en het kapiteel kwamen goed verpakt uit de container.

Met het nodige materieel werden de verschillende onderdelen geplaatst. Het stellen van de sokkel moest heel secuur gebeuren, omdat anders de zuil scheef kwam te staan. Aan de binnenzijde houdt een stalen frame alles op zijn plaats.
Het kapiteel vormt de bekroning. Het resultaat is prachtig. Vrijdag 1 juli vindt er een officiële presentatie plaats met de wethouder Hannie Kunst, die onder andere cultuurhistorie in haar portefeuille heeft.

donderdag 16 juni 2011

Fotohandelaar Kees Ivens en de bouw van de Waalbrug

In 1906 begon de Burgerijcommissie voor de Waaloverbrugging te Nijmegen met als medeoprichter fotohandelaar Kees Ivens met het maken van een plan voor de bouw van de Waalbrug ten oosten van de Belvedère ter vervanging van de gierpont Zeldenrust. Op 20 juli 1912 ging de gemeenteraad akkoord met het plan, een jaar later de Tweede Kamer. Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog gooide echter roet in het eten. Van deze kans maakten de tegenstanders gebruik om in mei 1917 met één stem verschil de eerdere besluiten terug te draaien.

Portret Kees Ivens (1936)
Fotocollectie Regionaal Archief Nijmegen,
fotonr. F35204 
  Een aantal Nijmegenaren, met name middenstanders in de Benedenstad , verzetten zich gedurende een aantal jaren fel tegen het plan de brug aan te leggen bij de Belvedère. Zij wilden liever dat de brug aansloot op de Ganzenheuvel, zodat het verkeer uitkwam voor hun winkels. Verder waren zij van mening dat het verdwijnen van de gierpont tot economische schade zou leiden voor de benedenstad.

Bij de goedkeuring door de Tweede Kamer van het Rijkswegenplan 1927 kreeg Nijmegen een tweede kans.
Op 23 oktober 1931 begon de bouw van de brug bij de Belvedère. Na viereneenhalf jaar werk, drie dodelijke slachtoffers, vijf miljoen gulden, 6.500.000 kilo staal en 900.000 klinknagels was de destijds grootste boogoverspanning van Europa klaar.

 
Werkbezoek Waalbrugcommissie met links Kees Ivens (1935)
Fotocollectie Regionaal Archief Nijmegen, fotonr. F57683
Op 16 juni 1936 opende koningin Wilhelmina de Waalbrug bij Nijmegen. Als eerbetoon aan Kees Ivens ontwierp de Nijmeegse architect Charles Estourgie een monumentale zitbank (Ivensbank) aan de Voerweg met uitzicht op de Waalbrug.

Het Regionaal Archief Nijmegen beheert een aantal archieven, waarin gegevens zijn te vinden over zowel Kees Ivens als de Waalbrug, namelijk het persoonsarchief C.A.P. (Kees) Ivens, 1905 - 1942, de archieven van de Burgerijcommissie voor de Waaloverbrugging Nijmegen, 1862 – 1942, de gemeentelijke Commissie voor de Waaloverbrugging Nijmegen, 1906 – 1940 en het familiearchief Ivens-Nooteboom, 1887 - 2007. De beschrijving van het familie-archief is vanaf vandaag ook online te raadplegen.

woensdag 15 juni 2011

Nieuwe coördinator Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Mariënburgkapel 1911, toen Gemeentemuseum,
100 jaar later Huis van de Nijmeegse Geschiedenis
Vanaf dinsdag 14 juni ben ik de coördinator van het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis. Ik neem het stokje over van Maike Woldring. In de afgelopen jaren was zij als projectleidster het boegbeeld van het Huis. Maike en iedereen in je team, in het bijzonder ook de vrijwilligers, bedankt voor het mooie Huis dat is neergezet.

Mijn doel is dat het Huis nog meer een natuurlijk middelpunt wordt voor iedereen die wil (laten) genieten van de Nijmeegse Geschiedenis. Aarzel niet met het aandragen van ideeën hoe het anders en beter kan. Neem contact met me op of loop een keer binnen. Ook als je een plan voor een expositie of lezing hebt, laat het weten.

De uitbouw van het digitale Huis vind ik ook belangrijk. Er is al een schat van gegevens verzameld, maar er is nog zo veel meer dat thuishoort in de digitale kennisbank die het Huis ook is. Doe mee, één klik en je staat op de ‘bouwsteiger’!

Ik hoop dat iedereen die Nijmegen een warm hart toedraagt meewerkt. Begin in ieder geval met je aan te melden voor de digitale nieuwsbrief of breng, als je dat al gedaan hebt, deze onder de aandacht van vrienden en bekenden.

Samen maken we er een nog mooier Huis van!

maandag 13 juni 2011

Na restauratie komt muurreclame uit de verf

Het opknappen van een pand levert soms iets moois op. Tijdens de restauratie van het woon- en winkelhuis aan de Van Welderenstraat 113-115, op de hoek met de Arksteestraat, kwam afgelopen meimaand een circa honderd jaar oude muurreclame tevoorschijn. De kleurrijke schildering ging tientallen jaren schuil onder een witte verflaag. ‘ANNEVELDT / PITMANSCHOOL / KANTOOR / INRICHTINGEN’ staat te lezen op het vierkant omlijste vlak.

In 1909 opende Gerret Anneveldt aan de Van Welderenstraat 80 (toenmalige nummering) de Pitmanschool voor stenografie en machineschrijven. Begin 1910 verhuisde de school al naar het hoekpand Arksteestraat 19/Van Welderenstraat 87 (nu 113-115) en waarschijnlijk werd toen de muurschildering aangebracht. In hetzelfde pand zat een schrijfmachinewinkel, wat de tekst ‘Kantoorinrichtingen’ op de schildering verklaart.

De Pitmanschool was aangesloten bij de Hollandsche Federatie van Stenografie Leeraaren en doceerde het stenografiesysteem van de Brit Isaac Pitman. Dit in 1837 geïntroduceerde systeem, dat alleen voor de Engelse taal kan worden gebruikt, is in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten nog steeds een van de meest gebruikte snelschriften. Behalve steno en machineschrijven gaf de Nijmeegse Pitmanschool ook algemene administratieve en handelsopleidingen. Verder kon men er taalcursussen volgen, of het nu Nederlands, Engels of Esperanto was. Geregeld organiseerde de school wedstrijden sneltypen.

Midden jaren dertig verhuisde de handelsschool naar de Van Spaenstraat nummer 23. De muurschildering zal toen snel zijn overgeschilderd. Oude afbeeldingen van het pand ontbreken helaas. Wel is bij een sterke uitvergroting van deze afbeelding uit 1955 te zien dat over de oude muurreclame heen is geschilderd.

Na de oorlog trokken grotere handelsscholen als Schoevers en Fry veel cursisten aan en keerde de Pitmanschool geleidelijk terug naar haar basis. Konden emigranten er in de jaren vijftig nog terecht voor conversatielessen Engels, eind jaren zestig beperkte het onderwijs zich tot cursussen stenografie en typen. De laatste vermelding is in 1971.

Het is voor de tweede keer dit jaar dat een historische muurreclameschildering tevoorschijn komt in een van de Nijmeegse ringstraten. Begin dit jaar verscheen door de sloop van de Leo van Schaijk/Osnabrugge aan het Hertogplein een eenvoudige schildering uit 1927 op de zijgevel van Gerard Noodtstraat 78. Die schildering zal weer verdwijnen achter nieuwbouw.

donderdag 9 juni 2011

Archeologie is meer dan graven

Archeologie heeft voor de buitenstaander nog altijd een romantisch en soms helaas een beetje nuffig karakter. Vanaf de putrand gezien zijn er vaak veel mensen bezig die héél nauwkeurig en héél geconcentreerd aan het werk zijn. Maar bijna niemand beseft wat er allemaal moet gebeuren voordat al die mensen in een opgravingsput hun “ding” kunnen doen.

Eerst maken we een offerte, we werken immers niet voor niets… Zodra we een opdracht hebben, kunnen we met de voorbereidingen starten; een keet, container en mobiel toilet moeten worden geregeld. De graafmachine wordt besteld en in ons depot worden alvast de gereedschappen klaargezet. Wie gaat deel uitmaken van het veldteam? We vragen kaarten op waarop kabels en leidingen zijn aangegeven die we moeten vermijden.

Als de opgraving dan echt loopt moet er personeel en materieel gehaald en gebracht worden, vondsten worden afgevoerd naar het depot en de senior archeoloog komt regelmatig langs om aanwijzingen te geven over hoe en waar precies op te graven.

Na afloop van het veldwerk worden de vondsten gewassen en bekeken en tot slot zijn we wettelijk verplicht om van een elke opgraving een wetenschappelijk rapport te maken. Dus achter een opgravingsteam gaat nog een hele organisatie verborgen die zich bezighoudt met het regelwerk en de financiën rondom opgravingen .

En zo voeren we op jaarbasis vele tientallen projecten en projectjes uit, waarbij we een omzet van meer dan een miljoen euro realiseren. Met alle bezuinigingen binnen de gemeente en de concurrentie rondom ons heen moge het duidelijk zijn dat het voor ons bureau steeds belangrijker wordt om deze werkzaamheden zo efficiënt en slim mogelijk uit te voeren!

Marius van Dam

Wat vindt u van het Regionaal Archief Nijmegen?

Het is vandaag Internationale Archievendag. Een dag waarop we stilstaan bij ons mooie beroep en het belang van het goed beheren en blijvend toegankelijk maken van de schriftelijke nalatenschap van het verleden. Deze dag gebruiken om eindelijk eens de eigen mailbox op te schonen, zoals het van Twitter geplukte bericht laat zien, kan natuurlijk ook.


Wij grijpen deze dag graag aan om u te vragen wat u van ons Archief vindt. We zijn erg benieuwd naar uw mening over onze studiezaal en (online) dienstverlening. U als (digitale) bezoeker / gebruiker van het Archief bent onze belangrijkste graadmeter. Hoe tevreden of ontevreden u bent over onze dienstverlening onderzoeken we met enige regelmaat in de Kwaliteitsmonitor Dienstverlening Archieven.

Graag nodigen we u uit deze enquête in te vullen zodat wij nog beter kunnen inspelen op uw wensen. Het invullen van de vragenlijst kost U hooguit 10 minuten. Uiteraard is uw anonimiteit gewaarborgd.

Klik hier om de vragenlijst te openen.

woensdag 1 juni 2011

Vrijwilligersbijeenkomst in het Archief


Vrijwilligersgroep
 tijdens het
zakelijke gedeelte
van de bijeenkomst

In het Archief zijn op dit moment maar liefst 45 vrijwilligers werkzaam. Zij hebben uiteenlopende achtergronden, maar ze hebben één doel: het behouden, beschikbaar stellen en verspreiden van historische informatie over Nijmegen en omstreken. Hun werkzaamheden lopen uiteen van het ontsluiten van oud-schrift uit de schepenprotocollen, tot het overzetten van gegevens naar een database, tot het repareren van archiefstukken zodat deze weer geraadpleegd kunnen worden. Een volledig overzicht van de projectbeschrijvingen is te vinden op de website van het Archief.

Het monument ter nagedachtenis
Jan van Hoof op de Waalbrug
Ieder half jaar wordt er voor de vrijwilligers een bijeenkomst georganiseerd die bestaat uit een zakelijk, een informatief en een ontspannen gedeelte. Tijdens de bijeenkomst van afgelopen maandag heeft collega Henk Rullmann na het zakelijk gedeelte een lezing gehouden over zijn Nijmeegse helden. Onder andere kwamen ter sprake de pestdokter IJsbrand van Diemerbroeck, verzetsheld Jan van Hoof en de in het begin van de 20e eeuw in Nijmegen zeer bekende vroedvrouw Valstar, die vele Nijmeegse kinderen ter wereld geholpen heeft. Tot slot liet Henk, gehuld in toga en met bebloed verband om zijn hoofd, de Bemmelse dominee Eilbracht aan het woord komen, die in 1702 tijdens zijn preekbeurt in de Sint Steven werd overvallen door de mededeling dat de Fransen voor de deur stonden en daarop vol vuur de stad heeft verdedigd.

Na deze geslaagde voordracht was er gelegenheid tot napraten op het terras onder het genot van een drankje en een hapje.