woensdag 9 november 2011

Een bustocht naar het verleden

Archeoloog Peter van den Broeke
geeft uitleg. Foto: Rutger Hollander.
In de afgelopen weken hebben ongeveer 100 geïnteresseerden een bustocht naar het verleden gemaakt, in het gebied van de dijkteruglegging. Voorafgaand aan de grote veranderingen die in de komende jaren gaan plaatsvinden in Nijmegen-noord, wordt er bouwhistorisch onderzoek uitgevoerd in huizen die gesloopt worden. Daarnaast worden voor het archeologische onderzoek op verschillende locaties proefsleuven gegraven om een indruk te krijgen van wat er zoal in de bodem verborgen zit. De gemeente Nijmegen organiseerde de bustocht om ter plekke uitleg te krijgen over het werk van de archeologen en de bouwhistorici.

Ons klimaat verandert, waardoor rivieren steeds meer water te verwerken krijgen. Om overstromingen te voorkomen, worden er op meer dan 30 plaatsen in Nederland, langs de IJssel, Lek, Maas en Waal, ingrijpende maatregelen genomen. Al deze projecten vallen onder de landelijke noemer Ruimte voor de Rivier. Bij Nijmegen, waar de Waal een scherpe bocht maakt én zich ook nog eens sterk vernauwt, wordt de komende jaren gewerkt aan een teruglegging van de Lentse Waaldijk en de aanleg van een nevengeul in de uiterwaarden. Dit project wordt Ruimte voor de Waal genoemd.

Op twee woensdagmiddagen en twee zaterdagmiddagen verzamelde een groep van geïnteresseerden zich in een boerderij aan de Oosterhoutsedijk, waar allereerst het project Ruimte voor de Waal werd toegelicht (foto: Rutger Hollander).
Daarna vertrok men per bus naar het pand Griftdijk-zuid nr. 49. Gewapend met zaklantaarns betrad de groep het dichtgespijkerde pand, dat op het eerste gezicht er helemaal niet zo oud uitzag. Maar onder leiding van Herman Koldewijn, die het bouwhistorisch onderzoek begeleidt, gaf het huis al wat van haar geheimen prijs, zoals een 19e-eeuwse bedstee. Uit nader onderzoek blijkt dat het pand al voorkomt op een vroeg 19e-eeuwse kaart, maar dat een deel (het voorhuis direct aan de Griftdijk) veel ouder is en mogelijk al uit de 16e eeuw dateert. Het bouwhistorisch onderzoek van de achtergevel van dit gebouwdeel bracht o.a. twee dichtgezette deuren aan het licht, die waarschijnlijk toegang gaven tot een kelder en een opkamer.

Uitsnede van de kadastrale kaart uit de vroege 19e eeuw. Aan de onderzijde is duidelijk nog de stervormige gracht van fort Knodsenburg zichtbaar. Griftdijk-zuid 49 is het rechter roze blokje in het smalle perceel in het midden met het nummer 49 (bron: Watwaswaar.nl).



Zicht op de achtergevel van het voorhuis Griftdijk-zuid 49. Links een lage, dichtgezette deur, de mogelijke toegang naar een kelder. Rechts in de schaduw de mogelijke toegang tot een opkamer, nu opgevuld met gipsblokken (foto: Monumenten Advies Bureau).







De aanleg van een proefsleuf
nabij de Steltsestraat. Foto:
Bureau Archeologie en Monumenten
Gemeente Nijmegen.
Na het bezoek aan Griftdijk 49 vertrok de bus naar het gebied aan de Steltsestraat waar de archeologen proefsleuven aan het graven zijn. Hier kreeg de groep antwoord op vragen als ‘waarom graven jullie nou juist hier?’, ‘hoe weet je dat hier wat in de grond zit’? ‘en hoe weet je nou hoe oud dat is?’ Peter van den Broeke, projectarcheoloog, gaf een toelichting en wees de sporen aan uit de ijzertijd en Romeinse tijd, die in de proefsleuven te voorschijn zijn gekomen. Al eerder ontdekten de Nijmeegse archeologen hier de resten van een nederzetting uit deze periode.

Bekijk ook de video die is gemaakt tijdens één van de excursies.

Tekst: Mieke Smit


Geen opmerkingen: