maandag 14 november 2011

CVD archief toegankelijk!


Veegwagens in showopstelling voor de Waalbrug (1979)
Het college van Burgemeester en Wethouders van Nijmegen nam eind oktober het besluit “het archief van de Centrale Vervoersdienst over de jaren 1956-1996 formeel over te brengen naar de archiefbewaarplaats van het Regionaal Archief Nijmegen, waardoor het archief openbaar wordt…”. Een dergelijk besluit is, als het voorwerk goed is gedaan, zo genomen. Maar het voorwerk zelf heeft voor het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) heel wat tijd en energie gekost.

De CVD had zelf  namelijk niet haar archief in goede, geordende en toegankelijke staat aan het RAN overgedragen. Dat betekende dat het RAN moest zorgen dat het archief geordend en beschreven werd en dat de stukken in goede staat bewaard konden worden. Ook moest het RAN bepalen welke delen van het archief wel en welke niet bewaard zouden worden. Dat heeft ertoe geleid dat (inclusief de vele dubbelen) honderden meters verwijderd zijn er uiteindelijk een archief resteert van 58,5 meter. In de Digitale Studiezaal is de toegang op het CVD-archief in te zien. De stukken zelf zijn in de studiezaal van het RAN te raadplegen.

Het CVDarchief is een prachtige informatiebron voor iedereen die geïnteresseerd in de geschiedenis van deze dienst die als belangrijkste werkterreinen reiniging en vervoer had. In haar glorietijd haalde de CVD het huisvuil op in Nijmegen en vele omliggende plaatsen in het Rijk van Nijmegen, het land van Maas en Waal en delen van Limburg en Noord-Brabant bezuiden de Maas. Ook verzorgde de dienst voor een groot gebied de stratenreiniging, bestreed er ongedierte en zorgde voor ontsmetting van woningen. De afvoer van vuilnis eerst naar stortplaatsen en later naar een vuilverbrander hoorde eveneens bij de taken. Hier zien we dat langzaam de afvalproblematiek veranderde in milieuproblematiek. Daarover valt van beleid tot uitvoering veel in het archief te vinden. Natuurlijk biedt het verder een schat van informatie over de vervoerspoot van de CVD. Na het tramtijdperk (gemeentetram van 1911-1955) kent de dienst eerst een periode met trolleybussen (1952-1969) en vervolgens rijdt ze alleen met bussen. De plannen die in de jaren '90 werden uitgewerkt voor de kabeltram zijn inmiddels alweer geschiedenis. De CVD verzorgde ook besloten vervoer (bijvoorbeeld voor de militairen van het station naar de Limoskazerne), maar het deel van het archief dat over het vervoer gaat zullen de meesten toch vooral interessant vinden vanwege de wijze waarop de dienst haar openbare vervoerstaak heeft uitgevoerd.

De ontvlechting in een vervoers- en reinigingspoot en het ingezette verzelfstandigingstraject hebben voor vele meters vergaderstukken in het het archief gezorgd. Het CVDarchief is een mooie bron voor wie een proces van de terugtredende overheid wil bestuderen. Het kan mogelijk helpen bij het beantwoorden van de vraag waarom ‘de markt’ te verkiezen is boven de overheid, ook als dat een overheid is die toch een tijd lang met de CVD een dienst had die als een echt bedrijf in drie provincies werkte. Deze hoofdvraag kan een reden zijn om naar het Regionaal Archief te komen. Gewoon nieuwsgierigheid naar bijvoorbeeld de trolleybussen, naar de overgang van vuilnisemmer naar plastic zak of bijvoorbeeld naar het VAM-overlaadstation aan de Tollensstraat kan ook een prima aanleiding zijn om eens in dit archief te duiken. Wie het personeelsbeleid van de dienst wil onderzoeken kan op hoofdlijnen veel vinden en zal ook op detailniveau leuke ontdekkingen doen. Bijvoorbeeld dat de CVD ooit de gemeentelijke emancipatieprijs won vanwege haar aannamebeleid. Maar (onder andere) voor stukken over individuele medewerkers geldt een openbaarheidsbeperking. Ook dat was een van de werkzaamheden die bij het inventariseren van het CVDarchief voor het RAN nog was weggelegd: het bepalen wat wel en wat nog niet openbaar kon zijn. Het bij aanvang genoemde collegebesluit behelst behalve dat het archief nu openbaar is, ook dat "de bij besluit van de gemeentearchivaris, gestelde beperkingen aan de openbaarheid in werking treden". Het gehele archief is dus nog niet openbaar.

Geen opmerkingen: