dinsdag 29 november 2011

Archeologie in de regio

Schets van de verwoeste N.H. kerk
 uit het archief van de Rijksdienst
 voor het Cultureel Erfgoed.

De hele regio rondom Nijmegen heeft een lang en interessant verleden. Hier wil ik weer eens de aandacht vestigen op de Romeinse tempels in Elst.

Tijdens en na Market Garden was een groot deel van de Betuwe frontlijn. Het dorp Elst, inclusief monumentale kerk, raakte zwaar beschadigd. In 1947 deed men bij de herbouw van de kerk een belangrijke ontdekking: onder de kerk bevonden zich resten van stenen Romeinse gebouwen. Het gaat daarbij om twee zogenaamde Gallo-Romeinse tempels, die na elkaar op dezelfde plek hadden gestaan. De grootste van de twee bleek zelfs de grootste van dit type dat we ten noorden van de Alpen kennen. De latere Nijmeegse hoogleraar archeologie J.E. Bogaers promoveerde op dit onderzoek. Deze tempels zijn zo interessant dat de Vrije Universiteit uit Amsterdam in 2002 en 2003 nog een onderzoek rond de kerk uitvoerde.


Foto van het onderzoek in de Westeraam in 2002. de gele pijlen wijzen naar de locatie van de verschillende tempels.
In 2002 werd bij voorbereidende werkzaamheden voor de nieuwbouwwijk Westeraam nog een Romeinse omgangstempel ontdekt. Ook deze tempel was een keer herbouwd, zodat we in totaal vier tempels in Elst kennen, op nog geen 600 meter van elkaar gelegen. Dat is best veel, als we verder weten dat in Nederland alleen in Empel (bij Den Bosch) en in Nijmegen dergelijke tempels stonden. Elst lijkt dus een belangrijk religieus centrum te zijn geweest.

Wat is er nu nog te zien van deze tempels? Het antwoord is helaas: weinig tot niets. Onder de N.H. kerk zijn op afspraak de fundamenten te zien. Ook zijn er enkele vitrines in de kerk aanwezig. In Museum Het Valkhof is een hoekje Elst ingericht (zie foto). De tempels van de Westeraam zijn jaren geleden tijdens een tentoonstelling in Bonn gepresenteerd, maar tegenwoordig is er buiten een opgravingsrapport niets van te zien of te lezen. Een karige oogst. Helaas.
Het hoekje met de tempels van Elst in Museum het Valkhof

Als regioarcheoloog zou ik graag meer aandacht willen zien voor het verleden van de regio Nijmegen. In mijn volgende bijdrage zal ik een andere vondst uit een andere gemeente beschrijven. Er is genoeg!

Tekst: Paul Franzen










Paul Franzen

regioarcheoloog Nijmegen (Beuningen, Druten, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Wijchen).

Geen opmerkingen: