maandag 21 november 2011

Achttien tongstrelende gangen uit 1886


Collectie losse aanwinsten [ca 1500-1993], inv.nr. 234

In De Gelderlander van 17 november 2011 hebt u kunnen lekkerbekken bij het menu van achttien gangen dat voor het eerst geserveerd werd op 14 september 1886 en 125 jaar later, op 20 november 2011, in een modern jasje is herhaald. 

In 1886 was dit luxueuze diner de afsluiting van alle festiviteiten rond de uitleg van de stad, toen gevierd werd dat de stad eindelijk had kunnen uitbreiden, verlost als ze was uit de omknelling van de vestingmuren, en er ruime singels en mooie parken waren aangelegd.

Wat was er gefeest! De hele stad was versierd en geïllumineerd, etalages waren in stijl ingericht en overal bruiste het van de activiteiten.


Collectie losse aanwinsten [ca 1500-1993], inv.nr. 234
Het begon op 16 augustus ’s avonds. In de schouwburg werden genodigden ontvangen door de feestcommissie, buiten trok een fakkeloptocht door de straten, voorafgegaan door drie praalwagens en begeleid door muziek. In Sociëteit Burgerlust was het bal, terwijl zich in Café Suisse een grote menigte verzameld had. Overal gaf het Driemanschap - zo werd de Commissie voor de Uitleg van de Stad door iedereen genoemd - acte de présence en werd het door de bevolking toegejuicht.

Op 17 augustus om één uur 's middags opende burgemeester Bijleveld de brug over de Voerweg, die ter ere van het Driemanschap gebouwd was en uit dankbaarheid hun namen vermeldt. De drie heren, W. Francken, J.H. Graadt van Roggen en Joh. Terwindt, liepen dan ook als eersten over de brug.

Daarna barstte het feest pas goed los. In de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant (PGNC) van 17, 18 en 19 augustus 1886 staat een uitgebreid verslag, dat u in de studiezaal van het archief op uw gemak kunt lezen. Er was een optocht, waarin wel 1000 mensen meeliepen, de praalwagens van de fakkeltocht konden bewonderd worden op het Valkhof, er waren volksspelen, gymnasten haalden toeren uit, muziekkorpsen lieten van zich horen en duizenden en duizenden mensen bewogen zich langs de straten.


Collectie losse aanwinsten [ca 1500-1993], inv.nr. 234
Net als op 14 september, was er ook op 17 augustus een diner in Hotel Place Royale aan de Ridderstraat. Tien gangen slechts deze keer, maar die droegen wel allemaal namen die verwezen naar verleden en toekomst van de stad.

Een derde maaltijd waarbij aandacht werd besteed aan de uitleg van de stad en het Driemanschap, vond plaats op 25 augustus in Hotel Berg-en-Dal, na afloop van de jaarlijkse algemene vergadering van aandeelhouders van het hotel. Niet verwonderlijk volgens de PGNC van 27 augustus 1886 ‘daar het welslagen eener onderneming als dit hôtel met den vooruitgang van Nijmegen in nauw verband staat’. Op tafel stonden vlaggetjes ter ere van het Driemanschap, van wie W. Francken en J.H. Graadt van Roggen aanwezig waren bij de vergadering.

Collectie losse aanwinsten [ca 1500-1993], inv.nr. 234

Waarschijnlijk  werd er bij die gelegenheid ook een doos (met inhoud?) uitgereikt als souvenir. In elk geval berust zo’n doos hier in het archief. Daarin bevindt zich een aantal herinneringen aan de festiviteiten, waarschijnlijk afkomstig van W. Francken, aangezien de aan hem gerichte uitnodiging voor de opening van de brug er ook bij zit, net als de menu's en het vlaggetje.

4 opmerkingen:

Leon Gruppelaar zei

Leuke blog. Ter aanvulling: op zondag 20-11-2011 genoot het gezelschap van een copieus diner én van een interessante lezing. Tussen de gangen van het diner door gaf Clemens Verhoeven in de sfeervolle ambiance van de Mariënburgkapel een lezing over de Uitleg van de stad.
Het Huis van de Geschiedenis, vertrekpunt voor iedereen die meer van de geschiedenis van Nijmegen wil weten, maakte zijn missie weer waar.

André Sonneville, journalist zei

We hebben het hier over geschiedenis, laten we dan wel de juiste feiten oprakelen.
Het diner op 14 (en niet 24) september 1886 was niet het slotdiner van de feestweek in augustus daarvoor. Die feestweek werd met een 'eigen' diner afgesloten, aangeboden door de gemeenteraad aan het Driemanschap.
Dat revancheerde zich op 14 september met een 'tegendiner', bestaande uit 18 gangen en bereid door de brigade in het toenmalige Hotel Place Royal. Dit diner werd door het Driemanschap aangeboden aan de burgemeester, de gemeentesecretaris, de gemeenteontvanger, de feestcommissie en de voltallige gemeenteraad.

75 jaar later, dus in 1961, werd het diner van 14september 1886 opnieuw geserveerd, ditmaal op initiatief van weekblad Panorama. In restaurant De Belvédère zaten drie gasten aan: dr. J. Brinkhof, voorzitter van de VVV en 'zijn' directeur Quint alsmede verslaggever Henk de Mari namens Panorama.
Aan de hand van een vermelding in de broemde Matla Agenda namen de stadsredactie van De Gelderlander 25 jaar later, dus in 1986, het initiatief het diner andermaal te laten opdienen, dit keer in restaurant Het Poortwachtershuys van chef-patron Egon 'Teun' van Haren. Het werd een succesvolle reprise, met een meeropbrengst van 2.500 gulden voor de Nijmeegse afdeling van het Nederlandse Rode Kruis. De menukaart van 1886 werd gevolgd, alleen de schildpadsoep werd gewisseld voor ossestaartsoep en de fazant (alleen beschikbaar in het wildseizoen) maakte plaats voor kwartel.
In 2011, nog eens 25 jaar later, herinnert ondergetekende, destijds chef stadsredactie van De Gelderlander, zich de reprise en hij oppert bij de net aangetreden nieuwe eigenaar van Het Nieuwe Poortwachtershuys -Bane Jovanovice- de uitdaging nog eens aan te gaan. Die stemt daar van harte mee in. Op 20 november 2011 werd 'De Feestmaaltijd van 1886' gememoreerd met andermaal een reprise van het originele menu. Veertig gasten lieten zich overrompelen door de kookkunst van Jovanovice en zijn brigade, die er blijk van gaf de klassieke Franse keuken goed aan te kunnen, ondanks de nu wat vreemd aandoende menu-opbouw. August Escoffier had in 1886 zijn standaardwerk "Le Guide culinaire" nog niet geschreven.
Ook tijdens het feestelijke diner op 20 november 2011 profiteerde overigens een goed doel van de meeropbrengst en een tegelijkertijd gehouden wijnveiling. KiKa Kinderen Kankervrij kreeg een cheque van 3.035 euro overhandigd.

Fineke te Raa zei

Beste André Sonneville,

Hartelijk dank voor uw uitgebreide aanvulling. De datum heb ik intussen aangepast.

Met vriendelijke groet,
Fineke te Raa

Anoniem zei

Me thinks Andre Sonneville protests too much - do people hide behind other things not to face their own problems