woensdag 28 september 2011

Stadsommuringen van Nijmegen - 2

De archeologische ontdekking van een torenfundament met aansluitende funderingen van de stadsmuur uit de 15e eeuw voor de deur van bioscoop Carolus op Plein 1944 in Nijmegen zijn de eerste tastbare bewijzen dat de stad een dubbele ommuring met een dubbele droge omgrachting heeft gehad.

De vondst heeft geleid tot een herinterpretatie van de ontwikkeling van de stadsmuur van Nijmegen en een herwaardering van het belangrijke werk van stadsarchivaris F. Gorissen. Gorissen heeft namelijk in zijn Stede-atlas van Nijmegen uit 1956 de mogelijkheid geopperd dat Nijmegen in de 14e eeuw een dubbele ommuring heeft gehad, iets wat later als een vergissing werd bestempeld. Maar nu blijkt de bewering op waarheid te berusten, al ligt de datering iets later.

Aan de hand van de grootte van de bakstenen en het soort metselverband wordt de bouw van de toren en de muur in het eerste kwart van de 15e eeuw geplaatst. Bouwhistoricus Hein Hundertmark heeft een impressie gemaakt van de oorspronkelijke toren en muur, zie tekening. De weergang op de muur was overdekt. De toren zelf was aan de binnenkant van de muur recht en naar landzijde rond.met ook een overdekte landweer.

De oude stadsmuur en -gracht die in de 13e eeuw werden gebouwd, vormden na de bouw van de tweede muur, de binnenmuur en de binnengracht. Deze muur is tijdens de opgraving niet gezien, omdat de fundering helemaal was uitgebroken en vergraven. De gracht uit de 13e eeuw is wel gezien: op de foto is een doorsnede van de gracht met donkere opvulling zichtbaar. Aan de rechterkant van deze gracht (op deze foto) lagen de  stadsmuur en daarbuiten nog een gracht uit de 15e eeuw.
De toren voor Carolus, althans de fundering ervan, wordt weer teruggeplaatst als de werkzaamheden zijn afgerond. Zichtbaar en voelbaar voor iedereen, zodat een ieder zich kan verwonderen hoe de stad is veranderd in de loop van de eeuwen.



Tekst: Femke de Roode en Katja Zee
Tekening: Hein Hundertmark
Foto's: Rob Mols

Geen opmerkingen: