donderdag 1 september 2011

Stadsommuringen van Nijmegen - 1

Veel steden werden al vroeg in hun ontwikkeling voorzien van enigerlei verdedigingswerk. De ontwikkeling van de ommuring hangt sterk samen met het (militaire en politieke) belang van de stad en haar financiƫle draagkracht. Daarbij spelen de noodzaak tot uitbreiding (als gevolg van bevolkingsgroei) en vernieuwde strategische inzichten een belangrijke rol. In veel steden kwam een oudere stadsmuur door latere uitbreidingen binnen de bebouwing te liggen. Restanten van deze muren zijn nu nog vaak in de bebouwing bewaard gebleven en worden soms bij archeologisch en bouwhistorisch onderzoek aangetroffen. Het onderzoek van deze oudste muren is vaak erg complex, aangezien daarvoor allerlei kleine waarnemingen en fragmentarisch bewaarde resten aan elkaar gekoppeld moeten worden. Hierbij blijkt dat juist zeer kleine onderzoeken en waarnemingen ook van groot belang kunnen zijn voor de reconstructie.

Toren en muur van de dubbele ommuring vlak na hun ontdekking.

Versterkingen stad Nijmegen
Na de publicatie van de Stede-atlas van stadsarchivaris F. Gorissen (1956) zijn er diverse artikelen verschenen over de ruimtelijke ontwikkeling van de stad Nijmegen en (delen van) de stadsommuringen. Het beeld dat we hebben over de ontwikkeling van de stadsomwalling, -ommuring en -poorten van Nijmegen is echter nog erg gefragmenteerd. Er is nog geen sprake van een synthese van alle archeologische en bouwhistorische resultaten tot nu toe. Een schrale troost wellicht is dat dit voor veel Nederlandse steden geldt.

Dubbele ommuring aan veldzijde (1400-1425)
Het synthetiseren van oud en nieuw onderzoek is van belang, zeker nu uit recent archeologisch en bouwhistorisch onderzoek op het Plein 1944 blijkt dat Nijmegen rond 1400-1425 aan de veldzijde een dubbele ommuring heeft gekend. Het is goed mogelijk dat deze voormuur al eerder bij archeologisch onderzoek is waargenomen, maar toen nog niet in verband is gebracht met een dubbele stadsommuring.
Met de uitwerking van het archeologisch onderzoek op Plein 1944 is een begin gemaakt. In de volgende weblog over stadsommuringen van Nijmegen zal verder ingegaan worden op de bouwhistorische bevindingen van deze dubbele ommuring.

Tekst: Femke de Roode
Foto’s: Rob Mols

Geen opmerkingen: