maandag 8 augustus 2011

Twee meter verenigingsarchief

Onlangs zijn de toegangen van twee kleine archieven op internet geplaatst. Samen beslaan ze precies twee meter. Elk is afkomstig van een vereniging die is opgericht tussen de twee wereldoorlogen van de vorige eeuw. Maar daar houdt de overeenkomst wel op. Want wat een wereld van verschil tussen die twee verenigingen!

De oudste is de Nijmeegse Lyceumclub, in 1925 opgericht en nog altijd actief. Zij maakt vanaf het begin deel uit van de International Association of Lyceumclubs. Deze organisatie komt voort uit de vrouwenbeweging en heeft haar wortels in Londen, waar in 1904 de eerste Lyceumclub werd opgericht naar het voorbeeld van de herensoci√ęteit.

Obligatie 1925 (inv.nr.31)
Lyceumclubs boden vrouwen de gelegenheid elkaar op neutraal terrein te ontmoeten, kennis te nemen van elkaars werk, zich te ontwikkelen door het lezen van boeken en tijdschriften, vergaderingen en lezingen bij te wonen en in elkaars clubhuis te logeren.

Een eigen gebouw was dan ook een must. Dankzij een obligatielening, waarop voldoende kapitaalkrachtige dames of hun echtgenoten intekenden, kon de Nijmeegse Lyceumclub in 1925 het pand Sloetstraat 1 kopen. In 1975 verkocht de club het pand weer wegens te hoge onderhoudskosten en sinds 1979 vergadert zij in Hotel Rozenhof.

Het archief beslaat een halve meter en loopt over de periode 1925-2009. Hoewel het niet compleet is, biedt het genoeg aanknopingspunten om een beeld te krijgen van deze vereniging die voortkwam uit de maatschappelijke en intellectuele bovenlaag van Nijmegen en omgeving.


De tweede vereniging, Uitvaartverzekeringsmaatschappij St. Barbara, vertegenwoordigt een heel andere kant van het leven en is een kind van de economische depressie van de jaren dertig. Een sterfgeval betekende toen voor mensen met een laag inkomen een dubbele ramp vanwege de hoge begrafeniskosten. 

Voorzijde brochure 1955 (inv. nr. 71)
Om hierin verandering te brengen werd vanuit de afdeling Nijmegen van de Roomsch-Katholieke Werknemersvereniging (RKWV) in 1935 Begrafenisfonds St. Barbara opgericht. Dit fonds vergoedde de kosten van uitvaart en begrafenis in natura, ongeacht de hoogte daarvan. Dit was nieuw en de leden stroomden dan ook toe.

Nadat de katholieke kerk in 1959 het crematieverbod had opgeheven, bood St. Barbara ook een crematieverzekering aan. Dit was een relatief kostbare zaak, omdat in Nijmegen en naaste omgeving geen crematorium stond. St. Barbara was dan ook een van de partijen die vanaf 1968 voor de bouw ervan lobbyde, wat pas in 1985 succes had met de opening van het crematorium Jonkerbosch.

In 2007 fuseerde St. Barbara met DELA, een voor de hand liggende partner, want net als St. Barbara was het een van oorsprong katholieke co√∂peratieve vereniging ‘opgericht om iedereen een waardige uitvaart te kunnen garanderen’.

Het archief beslaat anderhalve meter en loopt over de gehele bestaansperiode van de vereniging, 1935-2006. Meer informatie over de inhoud ervan vindt u in de inleiding.

Geen opmerkingen: