vrijdag 23 juni 2017

Nieuwe boeken in de archiefbibliotheek

Wat is er het afgelopen halfjaar aan boeken en andere publicaties binnengekomen in de bibliotheek van het Regionaal Archief Nijmegen (RAN)? Het laatste overzicht dateert alweer van december 2016. Hier een update.

Begin dit jaar druppelde het aantal nieuwe publicaties binnen, de laatste maanden verschijnen er steeds meer boeken. Onderwerpen zijn, zoals altijd, uiteenlopend. Over de wijk Bottendaal verschenen twee publicaties. Bottendaal toen bevat een grote verzameling foto’s in een ringband. Een bundeling verhalen over de geschiedenis van de wijk verscheen onlangs onder de titel Destijds in Bottendaal. Een Nijmeegse wijkgeschiedenis 1880-2000. Andere nieuwe uitgaven over straten, wijken en bouwwerken zijn:

We verwierven enkele boeken met verhalen van Nijmegenaren of personen die iets voor de stad hebben betekend:

Boekenkast met nieuwe aanwinstenVan auteur Leo Ewals ontvingen we twee publicaties, uitgegeven door het Heumense Ateliermuseum Jac Maris: Nijmeegse exlibris en Heraldiek in het werk van Jac Maris.

Er kwamen ook verschillende tijdschriftenseries binnen. Begin maart kwam de redactie van wijkblad De Heistal (Hatertse Hei en Grootstal) alle uitgaven van 1974 tot en met 2016 officieel overhandigen. Van Museum Het Valkhof namen we eind april een aantal culturele bladen over, waaronder Uit Magazine, Nijmegen PM, Entr’acte en Quo Vadis.

Voorgaande opsomming is niet allesomvattend. Kijk voor het overzicht van al onze publicaties op de Digitale Studiezaal.

donderdag 8 juni 2017

Vier kleine archieven nu toegankelijk

Publieke belangstelling voor een model
op schaal van de Space Shuttle Colombia.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd! Tal van kleine archieven en aanvullingen verwerken we jaarlijks op het archief. Een paar ervan wilde ik graag nader exposeren.

In 1984 werd de Hobbyvereniging Saturnus Nijmegen opgericht om leden de gelegenheid te bieden om in groepsverband hun hobby's ruimtevaart en sterrenkunde uit te oefenen. De vereniging organiseerde lezingen, excursies, kijkavonden en meer. Aanvankelijk in het Cultureel Centrum De Lindenberg, later in een eigen pand in de Treubstraat. In 1996 betrok men een nieuw pand in de Krekelstraat en in 1998 kreeg men de beschikking over een heuse sterrenwacht. De huisvesting werd geleidelijk aan te duur en in 2016 werd daar afstand van gedaan. Het archief werd toen overgedragen aan het Regionaal Archief Nijmegen. In het archief zijn algemene stukken als brieven en verslagen terug te vinden, maar ook enkele fotoboeken die de moeite waard zijn. Klik hier om de toegang van het archief te bekijken.

 'Nachtbloem', initiatief van de
nachtburgemeester. Bron:
Regionaal Archief Nijmegen
Van 2010 tot 2014 bekleedde kunstenares Doro Krol als eerste het het ambt van Nachtburgemeester van Nijmegen, in navolging van steden als Rotterdam (Jules Deelder). In die hoedanigheid zette zij zich in voor het Nijmeegse uitgaansleven, met als persoonlijke missie om verbondenheid te creëren. Na het overdragen van de ambtsketen aan haar opvolger Angela Verkuijlen droeg ze ook haar archief over aan het RAN. Het archief bevat onder meer een collectie fraaie affiches (zie hiervoor de beeldbank), een aantal objecten, foto's en digitale stukken. Het geheel schetst een mooi beeld van de verscheidenheid aan ontplooide of ondersteunde activiteiten. Klik hier om de toegang van het archief te bekijken.

Jacobus Meijboom en personeel
van het hotel. Bron:
Regionaal Archief Nijmegen
Het archief van de familie Pilger / Meijboom werd recentelijk overdragen aan het RAN. G.L. Pilger was de eigenaar van het Oranjehotel Keizer Karel aan het Keizer Karelplein te Nijmegen. Zijn stiefdochter A. van Kernebeek trouwde met J. Meijboom, eigenaar van hotel Métropole. Dit hotel was oorspronkelijk gevestigd in de Lange Burchtstraat en, na de Tweede Wereldoorlog, in de Bisschop Hamerstraat (eerst in een tijdelijk pand, later waar nu Hotel Apollo en de Kijkshop zijn gevestigd). Het archiefje bevat interessante stukken als dagboekjes van verschillende familieleden en oude foto's, maar ook een receptieboek ter gelegenheid van de opening van hotel Métropole in 1956 en enkele menukaarten. Klik hier om de toegang van het archief te bekijken.

Loed Creutzberg tijdens zijn
opleiding aan de Electro Technische
School in Amsterdam. Bron:
Regionaal Archief Nijmegen
Via een erfgenaam ontvingen we in 2016 de kleine collectie betreffende de Nijmeegse verzetsstrijder Loed Creutzberg (1920-1945). Na de demobilisatie raakte Creutzberg betrokken bij het verzet in Amsterdam en vervolgens in de noordelijke Veluwe. Na de bevrijding meldde hij zich aan als oorlogsvrijwilliger bij de Royal Air Force, waar hij vanwege zijn verdiensten in de illegaliteit prompt werd toegelaten. Op 28 juli 1945 overleed hij vanwege een aanrijding in de buurt van zijn basis in Wolverhampton in Engeland. De collectie bevat enkele persoonlijke stukken van Creutzberg, maar ook stukken die betrekking hebben op zijn overlijden en de nasleep ervan. Deze stukken werden lange tijd bewaard in een apart doosje dat als inv.nr. 7 is opgenomen in de plaatsingslijst. Klik hier om de toegang van de collectie te bekijken.


zondag 21 mei 2017

Collectie Nijmeegse kraakbeweging toegankelijk



Aankondiging tentoonstelling, ca 1985
Bron: Collectie Drukkerij
De Vrije Druk
Regionaal Archief Nijmegen
Wil je nog eens horen wat Radio Rataplan uitzond, vlak voordat de zender tijdens de Piersonaffaire uit de lucht werd gehaald? Wil je je verdiepen in de kraak van de bakkerij aan de Fransestraat of wil je onderzoeken hoe de Nijmeegse kraakbeweging ontstond? 

Dan kun je vanaf nu terecht in het Regionaal Archief Nijmegen aan de Mariënburg.

 De Piersonaffaire uit februari 1981 was het hoogtepunt van de Nijmeegse kraakbeweging, die in dit jaar van woningnood, economische crisis en massawerkloosheid erin slaagde de publieke opinie te mobiliseren tegen de bouw van een parkeergarage onder Plein 1944. En dat was heel bijzonder, want veel Nijmegenaren moesten weinig hebben van deze punkachtige types met hun leren jakjes en soldatenkistjes.

De barricades, met op de achtergrond
' De Eenhoorn', 1981
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
F 50413 
Al met al is de Piersonaffaire het verhaal van een verloren slag (de huizen waarom het ging werden gesloopt) en een gewonnen oorlog (de parkeergarage kwam er niet; er verrezen nieuwe woningwetwoningen). De affaire was echter lang niet het enige wapenfeit van de Nijmeegse kraakbeweging, die haar actieve periode tussen 1970 en 1987 kende.

Wat begon met incidentele kraakacties om vooral jonge mensen onderdak te bieden, groeide uit tot een sterke beweging die over een aantal bolwerken (kraakpanden als De Grote Broek, De Pontanus) beschikte, een – voorzover mogelijk in het anarchistische milieu – zekere organisatie kende. Ook verschenen van tijd tot tijd krakerskranten en was De Pontanus de thuisbasis van de geestverwante Radio Rataplan. Bovendien stond de kraakbeweging niet alleen. Vanuit de krachtige Nijmeegse studentenbeweging waren meer radicale actiegroepen ontstaan die zich op kernenergie, feminisme of solidariteit met bevrijdingsbewegingen van Nicaragua tot Palestina.

Een weerslag van deze activiteiten is te vinden in het Regionaal Archief Nijmegen, waar de collectie Nijmeegse kraakbeweging vanaf heden toegankelijk is voor (oud-) krakers, onderzoekers en andere belangstellenden.

Krakers aan de Tweede Walstraat, 1975
Bron: Regionaal Archief Nijmegen F 54194
De collectie is tot stand gekomen, doordat enkele krakers en mensen uit hun directe omgeving die de beweging vanaf het begin van zulk historisch belang vonden dat ze affiches, krantjes, foto’s en andere documenten zijn gaan verzamelen. In chronologische volgorde waren dat Henny van Rooijen en Dick de Ruijter, die actief waren in de Unie van Studenten in Nijmegen (USN), die banden met de CPN had, en Jan-Frank Gerards, kraker van De Pontanus. De collecties van De Ruijter en Gerards vormen de basis van de in het Regionaal Archief Nijmegen opgenomen collectie Nijmeegse kraakbeweging. (Auteur: Rob Wolf)

dinsdag 9 mei 2017

Vluchtelingen: mini-expo in het archief

Nooit eerder waren er zo veel mensen op de vlucht voor oorlog, geweld en onderdrukking dan nu: ruim 65 miljoen. Met een sponsorloop in de Nacht van de Vluchteling op 17-18 juni en met Wereldvluchtelingendag op 20 juni wordt aandacht gevraagd voor dit probleem én actief bijgedragen aan de hulp aan vluchtelingen. Het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) biedt in tekst en beeld een beknopte blik op de connectie tussen vluchtelingen en Nijmegen.

Vluchtelingen van dichtbij: een gezin uit het overstroomde Land van
Maas en Waal wordt opgevangen in de Prins Hendrikkazerne, 1926.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
De mini-expositie laat zien dat Nijmegen een eeuw geleden al op grote schaal ontheemden opving: tijdens de Eerste Wereldoorlog boden de militaire kazernes onderdak aan honderden Belgen die hun land waren ontvlucht. Het ’51ste Canonvenster’ dat Rob Wolf in 2014 hierover samenstelde gaat in reprise. In een vitrine liggen registers met de namen van de vluchtelingen.

Vluchten voor geweld of onderdrukking, dat gebeurt niet alleen ver weg. Amper 75 jaar geleden moesten duizenden mensen in en om Nijmegen huis en haard verlaten vanwege het oorlogsgeweld. Sommigen van ons, onze ouders of grootouders hebben dat nog bewust meegemaakt.

Tot op de dag van vandaag vangen stad en omgeving vluchtelingen op in asielzoekerscentra en bieden we hen onderdak. En zetten diverse organisaties in de stad zich in om vluchtelingen elders te helpen.

Nieuwsgierig geworden? De mini-expositie staat tot half juni in de doorgang tussen het RAN en de openbare bibliotheek en is vrij toegankelijk.

maandag 24 april 2017

De Nijmeegse Mixed Hockey Club

De Nijmeegse Mixed Hockey Club begon zijn activiteiten in 1906 op een weiland gehuurd van het naastgelegen Café Rissenbeek, tegenwoordig Café Groenewoud op de hoek van de Groesbeekseweg en de Postweg. ‘Er zat wat helling in die weide’, herinnerde cluboprichter Hein Kakebeke zich later, ‘maar wie daarop lette werd onder de rubriek “kniesoor” gebracht. Goed voor de longen, zeiden we, een paar maal de helling ophollen’. De kwaliteit van het veld was niet de reden dat de hockeyclub er maar kort gebruik van maakte; de cafébazin verhuurde het in 1907, zonder overleg, aan een circus. Verontwaardigd verplaatsten de hockeyers zich daarop naar een terrein achter Hotel Mariënboom, even verderop aan de Groesbeekseweg. Het is niet bekend wat de rentenier Kakebeke bewogen heeft een hockeyclub – de eerste in Nijmegen – op te richten. Latere generaties hebben wel gesuggereerd dat er een vleugje cherchez la femme achter stak, want de club was – zoals de naam al aangeeft – van meet af aan gedacht als een gemengde club voor dames en heren. Ook het ‘Samovartournooi’ dat de club van 1909 tot 1965 organiseerde was een initiatief van Kakebeke. De verzilverde samowaar – een Russische theeketel – die als wisselbeker inzet was van de strijd is duidelijk zichtbaar op een foto uit 1911, die ons verder deftige jongelingen toont, spelers van het eerste uur, die zich achter een viertal tafels met versnaperingen hebben verschanst.

Van links naar rechts 'mej. Kruseman, mej. v. Roggen, mej. Bischoff v. Heemstra, A.G. Everts, D. Kolff en J. Lavell', 1911. Voor de heer Everts staat de samowaar die inzet was van het 'Samovartournooi'.
Bron: archief Nijmeegse Mixed Hockey Club, 1907-2006, inv.nr. 144.

Het archief van de Nijmeegse Mixed Hockey Club is in te zien in de studiezaal van het Regionaal Archief Nijmegen.