maandag 24 april 2017

De Nijmeegse Mixed Hockey Club

De Nijmeegse Mixed Hockey Club begon zijn activiteiten in 1906 op een weiland gehuurd van het naastgelegen Café Rissenbeek, tegenwoordig Café Groenewoud op de hoek van de Groesbeekseweg en de Postweg. ‘Er zat wat helling in die weide’, herinnerde cluboprichter Hein Kakebeke zich later, ‘maar wie daarop lette werd onder de rubriek “kniesoor” gebracht. Goed voor de longen, zeiden we, een paar maal de helling ophollen’. De kwaliteit van het veld was niet de reden dat de hockeyclub er maar kort gebruik van maakte; de cafébazin verhuurde het in 1907, zonder overleg, aan een circus. Verontwaardigd verplaatsten de hockeyers zich daarop naar een terrein achter Hotel Mariënboom, even verderop aan de Groesbeekseweg. Het is niet bekend wat de rentenier Kakebeke bewogen heeft een hockeyclub – de eerste in Nijmegen – op te richten. Latere generaties hebben wel gesuggereerd dat er een vleugje cherchez la femme achter stak, want de club was – zoals de naam al aangeeft – van meet af aan gedacht als een gemengde club voor dames en heren. Ook het ‘Samovartournooi’ dat de club van 1909 tot 1965 organiseerde was een initiatief van Kakebeke. De verzilverde samowaar – een Russische theeketel – die als wisselbeker inzet was van de strijd is duidelijk zichtbaar op een foto uit 1911, die ons verder deftige jongelingen toont, spelers van het eerste uur, die zich achter een viertal tafels met versnaperingen hebben verschanst.

Van links naar rechts 'mej. Kruseman, mej. v. Roggen, mej. Bischoff v. Heemstra, A.G. Everts, D. Kolff en J. Lavell', 1911. Voor de heer Everts staat de samowaar die inzet was van het 'Samovartournooi'.
Bron: archief Nijmeegse Mixed Hockey Club, 1907-2006, inv.nr. 144.

Het archief van de Nijmeegse Mixed Hockey Club is in te zien in de studiezaal van het Regionaal Archief Nijmegen.

vrijdag 21 april 2017

Meer open data: bibliotheekcatalogus wordt een open boek

‘Kennis is macht, kennis delen is kracht’, zo klinkt het de laatste tijd vaak. Het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) omarmt deze kreet en stelt steeds meer gegevens beschikbaar als open data, zodat ze voor iedere belangstellende te gebruiken zijn voor nieuwe toepassingen. Dankzij open data is en wordt bibliotheekcollectie van het RAN nog beter te vinden en te doorzoeken.

Zoeken door tien bibliotheken tegelijk
Door het delen van onze data was het al een aantal jaren mogelijk om de bibliotheekcatalogus van het RAN te raadplegen via de catalogus van de Bibliotheek Gelderland Zuid. Sinds vorige week is onze catalogus ook via een nieuw en breder platform te doorzoeken.

Op donderdag 13 april werd in de Openbare Bibliotheek aan het Mariënburg namelijk de uitbreiding van de Kenniscollectie.nl gevierd. Via deze website zijn inmiddels de bibliotheken van acht (en straks tien) instellingen uit Arnhem en Nijmegen gezamenlijk te doorzoeken: van het Nederlands Openluchtmuseum tot de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Met een pasje van één van de bibliotheken krijg je ook toegang tot de andere bibliotheken. Het doel: kennis zo goed mogelijk toegankelijk maken. Ook Dirkzwager advocaten & notarissen, initiatiefnemer van het project, stelt zijn juridische bibliotheek in Arnhem open.

Open Cultuur Data
Nog een stap verder dan het elders presenteren van onze bibliotheekcatalogus gaat het beschikbaar stellen van alle gegevens daaruit op internet. Sinds vorige week bieden we deze gegevens als open data aan op Open Cultuur Data. Open data maken het mogelijk dat derden een gehele dataset met één muisklik kunnen ophalen (‘harvesten’) en de gegevens gebruiken voor eigen, nieuwe toepassingen. Eerder hebben we al andere delen van onze collectie als open data op internet geplaatst – zie onder andere het vorige blogbericht  en er zal ongetwijfeld nog veel volgen.

dinsdag 18 april 2017

Nijmeegse open data gaan nationaal

Sinds dit jaar is het Regionaal Archief Nijmegen deelnemer van WieWasWie, het nationale genealogische portaal van het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG). Op dit platform zijn al langer onze akten van de burgerlijke stand zichtbaar (via het Gelders Archief). Door onze doop-, trouw- en begraafboeken (DTB-boeken) en bevolkingsregisters 1850-1890 beschikbaar te stellen als open data zijn deze nu ook terug te vinden op WieWasWie. Daarmee zijn zo'n 150.000 DTB-akten en zo'n 280.000 inschrijvingen in bevolkingsregisters toegankelijk gemaakt op dit landelijke platform. Hiermee is het bereik van onze bronnen een stuk groter geworden. Sinds de toevoeging van onze bronnen aan WieWasWie komen er tevens soms meldingen binnen van bezoekers die een fout hebben gevonden en dit terugkoppelen aan het RAN; wij kunnen op onze beurt deze fouten aanpakken. Zo levert open data winst op voor de onderzoeker en voor de archiefinstelling.

Bron: Wikimedia Commons
De DTB-boeken en bevolkingsregisters zijn al enige tijd toegankelijk via onze eigen Digitale Studiezaal en, wederom dankzij beschikbaarstelling als open data, via een ander genealogisch portaal: Open Archieven. Het mooie van open data is dat gegevens zich in een nieuwe, soms bredere context kunnen gaan bevinden omdat derden de data op een alternatieve manier presenteren. We nemen als voorbeeld een pagina uit het bevolkingsregister van 1870-1880, zoals getoond in Open Archieven. Onderaan de webpagina worden er direct links gelegd (op basis van naam en geboortedatum) met andere bronnen. Zo vinden we één van de ingeschreven inwoners ook terug in een militieregister van het Noord-Hollands Archief en andere inwoners in bronnen van het Gemeentearchief Hengelo en het Stadsarchief Breda.

Bevolkingsregister 1860-1870 van Wijk D,
deel 10, inventarisnummer 32924
Wat betreft beschikbaarstelling van onze bronnen als open data zijn we er echter nog niet. Dit jaar zullen ook de notariële akten volgen. Deze zijn nu al (voor zover ingevoerd) toegankelijk in onze Digitale Studiezaal, maar nog niet als open data. Aan onze Digitale Studiezaal zullen verder nog de overige bevolkingsregisters (1820-1850 en 1890-1920) worden toegevoegd. Zodra dat is gebeurd, zullen deze ook direct als open data beschikbaar worden gesteld. Nadere informatie over onze datasets is te vinden via OpenCultuurData.

donderdag 13 april 2017

Nijmeegse weeshuisarchieven voor iedereen beschikbaar

Belangrijk voor de geschiedenis van zorg en eigendomsverhoudingen
Aquarel met weeskinderen
uit het protestantse weeshuis, 1860
Bron: archief De Beide Weeshuizen, inv. nr. 275
Vijfenzestig meter en vijf eeuwen Nijmeegse geschiedenis. Zoveel omvatten de archieven van de Beide Weeshuizen die het Regionaal Archief Nijmegen de afgelopen jaren heeft geïnventariseerd. Vanaf donderdag 13 april 2017 staan deze archieven klaar voor iedereen die zich wil verdiepen in de geschiedenis van Nijmegen en in het bijzonder de stedelijke weeshuizen. 
Al meer dan een halve eeuw nemen de Nijmeegse weeshuizen geen kinderen meer op, maar hun geschiedenis leeft voort. Bijvoorbeeld in de Stijn Buijsstraat, die naar Stijn Buijs heet, de vrouw die in haar testament uit 1554 de stoot gaf tot de oprichting van het Burgerweeshuis aan de Begijnenstraat dat alleen kinderen toeliet van wie de ouders burger van Nijmegen waren. Tachtig jaar later, in 1638, werd het Arme-Kinder-Huis aan de Doddendaal geopend. Sinds het begin van de negentiende eeuw stonden de huizen bekend als het Protestantse (Begijnenstraat) en Katholieke Weeshuis (Doddendaal). Hoewel er sinds 1950 geen wezen meer worden opgenomen, is de instelling De Beide Weeshuizen nog steeds actief als subsidiegever voor vernieuwende initiatieven op gebied van de jeugdzorg.
Aquarel met weeskinderen
uit het katholieke weeshuis, 1860
Bron: archief De Beide Weeshuizen, inv. nr. 275
Omdat weeshuizen in vroeger eeuwen zelf geen beroep op subsidies konden doen, waren zij aangewezen op hun eigen bezittingen (huizen, boerderijen, landerijen en jaarlijkse inkomsten daaruit) die burgers uit liefdadigheid hadden geschonken. Dat verklaart waarom het grootste deel van de weeshuisarchieven uit stukken bestaat die het beheer van die bezittingen betreffen. En daarom zijn die archieven ook een bijzondere bron voor de eigendomsverhoudingen in de stad, de Ooijpolder en de landerijen tussen Hatert en Hees. Natuurlijk bevatten de archieven ook documenten die de zorg voor de weeskinderen betreffen.

De archieven van het Burgerweeshuis (1560 - 1811), het Arme-Kinder-Huis (1638 - 1811),  de Administratieve Commissie van de Godshuizen (1811 – 1817), De Beide Weeshuizen (1817 – 1979) en de Stichting De Beide Weeshuizen (1979 – 1991) zijn in te zien in de studiezaal van het Regionaal Archief Nijmegen. (auteur: Rob Wolf)

vrijdag 7 april 2017

Don't Blink: filmfestival héél even in het archief

Internationaal filmfestival Go Short is voor de negende keer neergestreken op en rond het Mariënburg in Nijmegen. Tot en met zondag 9 april zijn er in filmhuis Lux en op enkele andere locaties zo’n driehonderd korte films te zien. Ook het Regionaal Archief Nijmegen (RAN) doet mee.

Joris Ivens achter de camera, 1930.
Bron: Regionaal Archief Nijmegen
Vreemde combinatie, film en archief? Nee, alles behalve zelfs! Zo bewaren we in ons depot vele honderden films, waarvan de meeste afkomstig zijn van de stichting Nijmegen blijft in Beeld. Daarnaast beheren we het Joris Ivens archief over Nijmegens meest beroemde cineast die in 1988 tot ereburger van de stad werd benoemd en werd vereerd met een plein. Twee jaar later volgde de onthulling van een imposant monument voor Ivens.


Vanmiddag ontvangen we in het archief enkele groepen ‘kortefilmliefhebbers’ die workshops gaan volgen. In the blink of an eye zullen ze weer zijn vertrokken.

Volgend jaar bestaat Go Short 10 jaar, een mooie aanleiding om een nieuwe relatie tussen de korte film en Nijmegen te leggen? Voor de creatieve filmmakers biedt ons archief toch een inspirerende bron van materiaal...